تیره : Polygonaceae

نام فارسی : ریواس ، ریباس ، ریوند

شرح گیاه

موطن ریواس آسیا و به احتمال زیاد سیبری و یا کوههایهیمالیا می باشد. در قرن شانزدهم در ایتالیا کشت شده است. نوشته ها حاکی ازآن است که چینی ها در 1700 سال قبل از میلاد مسیح از آن به عنوان دارواستفاده می کردند. ریواس از سبزیهای چند ساله محسوب می شود. ریواس دارایریشه معمولی است که تا یکی دو متر در خاک رشد می کند و همانند سایر ریشه هاجذب آب و مواد غذایی را به عهده دارد. ریواس دارای دو نوع ساقه می باشدیکی ساقه زیرزمینی که به آن ریزوم می گویند و دوم ساقه هوایی. ریزوم ریواسگوشتی و چوبی می شود که از جوانه های آن ساقه های هوایی و برگهای پهن بوجودمی آید طول ساقه هوایی آن به بیش از یک متر می رسد. در انتهای ساقه هواییآن خوشه گل بوجود می آید که از تعدادی گلهای کوچک سبز رنگ که کامل بودهتشکیل شده است. بر اثر تلقیح اندام نر و ماده گل‏ بذر بوجود می آید. برگهابه صورت روزت (Rossete) می باشند. که از جوانه های جانبی ریزوم ها بوجود میآیند. برگها دارای پهنک نسبتاً پهن هستند که پر از اسید اگزالیک (Oxalicacid) می باشند که مصرف آن برای انسان زیان آور و سمی است. دمبرگریواس بسیار طولانی است و ممکن است طول آن به بیش از 50 سانتی متر برسد. دمبرگ ریواس گوشتی است و قسمت خوراکی این گیاه را تشکیل می دهد. در هنگامقطع دمبرگ حدود یک سوم آن روی گیاه باقی می ماند. رنگ دمبرگ آن ممکن استسبز و یا قرمز باشد. ریواس را براساس ضخیم بودن دمبرگ و رنگ آن تقسیم بندیمی کنند. بهترین رقم های ریواس که دارای رنگ دمبرگ قرمز می باشند عبارتند از: مکدونالد (Mac Donald) رابی (Ruby) ردوالنسیا (Red Valentine) استرابری (Strawberry) و کانادارد (Canada Red) و از رقم هایی که دارای رنگ سبزهستند می توان از ویکتوریا (Victoria) لینئوس (Linnaeus) ، کریمسون وین (Crimson wine)، جزمن وین (German wine) و ساتوز سیدلس (Sutton’s seedless) نام برد.

ريواس يا ريباس،گياهي است از تيره‏ي‏ترشک‏ها ( هفت بندها ) وداراي ساقه‏هاي هوايي و برگ‏هاي آن محتوي موادذخيره‏اي و اسيدي است و به همين جهت مورد استفادهي خوراکي قرار مي‏گيرد.

ريواس هنگام بهاردر نواحي گوناگون ايران، دامنه‏ي کوه ها، کناررودخانه‏ها و مناطق برخوردار از آب‏هاي راکدمي‏رويد و برگ ضخيم و گوشت دار اين گياه مصرفغذايي دارد. تکثير ريواس معمولاً با کشت در خزانهو انتقال به کشتزار و يا از طريق کشت بذر تازهصورت مي‏گيرد.

 خواص درماني

ريواس طبيعت سرددارد و داراي ويتامين‏ها و املاح معدني گوناگونياست. براي تمامي‏اعضاي بدن، ماده‏ي غذايي بسيارممتازي شمرده مي‏شود و اثر شگفت انگيز و معجزهآسايي دارد. قابض است و براي تقويت معدهو کبدمفيد مي‏باشد. خوردن ريواس براي بيمارانتبدار و بي‏اشتها مفيد بوده و يرقان،وسواس، سستي را درمان مي‏نمايد. در اين گونهموارد مي‏توان 100 گرم از آب ريواس يا رب ريواس راميل کرد. صفرا و دل به هم خوردگي را رفع مي‏کند وبراي حصبهو اسهال گرم صفراوي مفيد بوده و کرمکُش است. خوردن ريواس را نبايد در برنامه‏ي غذايياز ياد بُرد. ريواس را براي تهيه‏ي خورش، کمپوت،مربا و شربت مورد استفاده قرار مي‏دهند. سعي کنيددر مصرف ريواس زياده روي نکنيد. مفيدترين طريقهمصرف آن، مصرف آب ريواس همراه با آب هويج،کرفس، خيار و سيبمي‏باشد که يک سوم آبريواس و دو سوم بقيه مواد است. ريواس اثر ملينداشته و اشتها آور است و براي افزايش اشتهاويبوست مفيد مي‏باشد. مصرف ريواس براي مبتلايان بهسنگ کليهو ناراحتي‏هاي مثانه خطرناکاست. شير مادراني کهريواس مي‏خورند، در نوزادان توليد اسهالمي‏کند. ريواس، مقوي قلب و اعصاب بوده و برايدرمان بواسير مفيد است.ريواس به عنوانفعال کننده‏ي عملکرد دستگاه گوارش، ناقل نمک هايصفراوي و محرک‏ترشح کبد شناخته شده است. نخستينکار کرد آن در دهان اين است که با تحريک جوانه‏هايچشايي به واسطه‏ي مزه‏ي تلخ خوشايندش، موجب پاکشدن حفره‏ي دهان شده و دهانرا براي چشيدنغذاي بعدي آماده مي‏سازد. اين گياه در معده سببافزايش‏ترشح معدوي و تحريک آن مي‏شود. در نتيجه بهطور کلي باعث بهبود عملکرد معدهمي‏گردد. علاوه بر اين باتحريک‏ترشح نمک‏هاي صفراوي از کبد، به تنظيم جذبچربي از روده کمک مي‏کند.ريواس خاصيتمسهلي، ضد التهابي و متعادل کننده‏ي عملکرد رودهها (درمان يبوست و اسهال) را داشته و در درمانيرقان، خونريزي معدي- روده اي، اختلال قاعدگي، ورمملتحمه‏ي چشم، جراحات ناشي از ضربات و صدماتجسماني، زخمهاي چرکي سطحي و سوختگي‏هاي حاصلاز حرارت کاربرد دارد.

ارزش تغذيه‏اي 85 گرمريواس

 انرژي.. . 29 کيلوکالري

چربي.. . 2/0گرم

پروتئين.. . 8/0گرم

کربوهيدرات.. . 7گرم

کلسيم.. . 266 ميليگرم

سديم.. . 5 ميليگرم

پتاسيم.. . 148 ميليگرم

ويتامين ث.. .  7 ميليگرم

ويتامين. .. 100 تا 300 واحد بين المللي.

ساير مصارف ريواس

ريواس به علتخاصيت اسيدي، براي پاک کردن ظروفي که آثار سوختگيمواد غذايي در آن‏ها به جاي مانده باشد، مورداستفاده قرار مي‏گيرد.  افرادي که مويآن‏ها قهوه‏اي کم رنگ است، با استفاده از ريشه ياين گياه مي‏توانند به رنگ موي طلايي دست يابند. برگ‏هاي ريواس را مي‏توان به عنوان حشره کش موثربراي دفع حشرات به کار برد.  ريواس با طعممنحصر به فرد خود، در بيشتر پس غذاها ( دسرها ( و شيريني هااستفاده مي‏شود. تا پيش ازسده‏ي 18 کاربردي در پخت غذا نداشت.  گياه ياد شده تايکي دو روز در يخچال قابل نگهداري است. براينگهداري طولاني‏تر ريواس، پس از بريدن ساقه ها، آنرا منجمد مي‏کنند. اگر ساقه‏هاي ريواس به طور خاممصرف شود، به شدت‏ترش خواهد بود. به طور معمول آنرا با شکر يا عسلمي‏پزند و يا در کيک‏ها مورداستفاده واقع مي‏شود.

 هم‏چنين به تنهايييا همراه يا توت فرنگي در تهيه‏ي ژله و مرباها بهکار مي‏رود. چاشني‏هايي که با ريواس مصرف مي‏شوند،عبارتند از ليمو، دارچين وزنجبيل

-----------------------------