اثر عصاره گیاه “شقایق وحشی” بر اثرات مختلف مورفین در مدل‌های حیوانی در یک نشست پژوهشی در ایران بررسی شد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،درایننشست که با حضور مسوولان وکارشناسان ستاد مبارزه با موادمخدر درمجتمعفرهنگی شقایق برگزار شد،، دکتر “هدایت صحرایی” پژوهش خود درباره‌نقش عصارهگل شقایق بر خواص سرخوشی‌آوری، حرکتی، تحمل و وابستگی ناشی از مورفین درموش کوچک آزمایشگاهی نر را تشریح کرد.

گیاه شقایق با نام علمی ‪ ،Papaver Rhoeasگیاهی علفی با گل‌های قرمز بهارتفاع ‪۲۵تا‪۹۰سانتی‌متر است که در نواحی مختلف ایران رشد می‌کند.

این گل در ادبیات ایران با نام‌های لاله وحشی و شقایق وحشی معروف است.

وجود مقادیر بسیار اندک ترکیبات “اوپیوئیدی” در عصاره این گیاه ، سبب شده تا عصاره این گیاه را “تریاک بی‌زیان” بنامند.

دانشیار مرکز تحقیقات علوم اعصاب کاربردی دانشگاه بقیه الله گفت که‌باعصاره شقایق می‌توان جلوی اثرات مختلفی که داروی مخدر قوی و کاملا شناختهشده‌ای مانند مورفین القا می‌کند را بدون اینکه خود این عصاره اثری داشتهباشد، گرفت.

این متخصص اعتیاد، به شناخت دقیق این گل تاکیدکردو گفت: برای شناساییدقیق این گل نیاز به تخصص و آموزش است و منحصر به فردبودن ویژگی‌های این گلدر ساقه، برگ، گلبرگ و میوه آن سبب شده تا از سایر گیاهان این خانوادهمتمایز باشد.

وی تصریح کرد: سایر گونه‌های این گیاه می‌تواند خطرات سمی زیادی داشته باشد .

صحرایی خاطر نشان کرد : از گذشته‌های دور از جوشانده این گیاه برای رفعبی‌خوابی و کاهش التهاب استفاده می‌شده و دارای اثرات آرام بخش و خلط آوراست.

دانشیاردانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج ) در ادامه نتایج تحقیق خوددرباره اثرات شقایق وحشی بر ایجاد وابستگی ، تحمل حرکتی ، تحمل به اثرات ضددردی مورفین در موش‌های کوچک آزمایشگاهی در محدوده وزنی ‪۲۰تا ‪۲۵گرمرا تشریح کرد.

وی گفت: آزمایش‌ها نشان می‌دهد تجویز مورفین باعث‌القا، ترجیح مکان شرطیشده، افزایش حرکت، کاهش درد و القای تحمل و وابستگی در حیوانات می‌شود.

صحرایی بااشاره به‌اینکه تجویز عصاره‌نسبت به گروه کنترل هیچگونه تغییریدر حیوانات ایجاد نکرد، گفت : تجویز عصاره این گیاه قبل از تجویز مورفینسبب کاهش معنی دار کسب خواص سرخوشی ، حرکت ، کاهش درد یا وابستگی ناشی ازمورفین شد.

به‌گفته این دکتر فیزیولوژی‌اعصاب ، تجویز عصاره شقایق وحشی به حیواناتیکه در روزهای آزمایش مورفین دریافت کرده‌بودند، در تغییر بیان خواص سرخوشیمورفین بی‌اثر، اما در کاهش حرکت وتحمل به‌حرکت و نیز کاهش علایم ترکمورفین موثر بوده است.

استباط این دانشیار دانشگاه از این آزمایش‌ها این است که عصاره گیاهشقایق سبب کاهش کسب خواص سرخوشی، کاهش درد ویا وابستگی به مورفین می‌شود،ولی بر بیان سرخوشی تحمل به مورفین بی‌اثر است.

وی گفت : سیستم پاداش‌دهی در مغز انسان و حیوان بسیار یکسان است و تنهاتفاوت آنها دراین است که در انسان ناحیه‌ای در بالای سر به نام قشر مخ قراردارد که در حیوان این ناحیه تکامل نیافته است.

صحرایی توضیح داد “قشر مخ ناحیه‌ای است که سیستم پاداش دهی را مهار می – کند و متاسفانه در افراد معتاد این ناحیه از بین رفته و دیگر فرد معتادنمی تواند خود را در برابر مواد مخدر کنترل کند”.

به گفته این پزشک و محقق، با انجام این کار تحقیقاتی می‌توان کاری کرد تا این سیستم پاداش نتواند بدون کنترل عمل کند.

وی ، خواب آلودگی را از عوارض شناخته شده مصرف این عصاره در حیوانات دانست و گفت: مصرف این عصاره عارضه خاصی در پی ندارد.

وی توضیح داد: میزان کشندگی این عصاره در حیوانات ‪۲/۵گرم در هر کیلو -گرم وزن بدن حیوان است که اگر انسان ‪۳۰یا ‪۵۰گرم آن را در یک لحظهمصرف کند، می‌تواند دچار این عوارض شود

--------------------------------------------------

------------------------------------------------

خانواده:

(Labiataelamiaceae )

 مشخصات:

 شبه درختچه‌ای همیشه سبز و کوتاه با ریشه محکم و ساقه‌ای کاملاً منشعب، برگها بدون دمبرگ و متنوع می‌باشند. برگهای جوان کرک دارند. گلهای صورتی درون سنبله‌هایی در نوک شاخه‌ها تجمع می‌یابند.
 میوه آن شامل 4 فندقه صاف و تیره رنگ بوده که در انتهای گل باقی می‌ماند.  گیاه رایحه معطر دارد لذا مورد توجه زنبور عسل است و عسل تولید شده از آویشن خواص اصلی آن را دارا می‌باشد. زمان جمع آوری گیاه فصل بهار و تابستان می‌باشد.

 قسمتهای مورد استفاده:
 کل گیاه
پراکندگی:
بومی‌مناطق مدیترانه‌ای می‌باشد.
در ایران نوع شیرازی آن کاربرد بیشتری دارد.
ترکیبات شیمیایی:
 اسانس حاوی تیمول، کارواکرول، بورنیول، تانن، بیتر و ساپونینها.
 اثر تیمول از بقیه بارزتراست.
خواص:
* رقیق کردن خلط مجاری تنفسی: پس از مصرف خوراکی از ریه متصاعد می‌شود و به غلظت موثر میرسد. 
* افزایش ترشحات وسرعت تخلیه آن از مجاری تنفسی
* گشاد‌کننده مجاری تنفسی و کاهش سرفه
* اثرات ضد باکتریایی
* ضد اسپاسم مجاری گوارشی

 موارد مصرف:

1- پیشگیری
 * در عفونتهای تنفسی منجر به افزایش ترشحات و تخلیه سریعتر آنها شده و  با کاهش شدت سرفه‌ها از التهاب مجاری تنفسی جلوگیری می‌کند. 
 * در بیماران با روده تحریک پذیر IBS  منجر به کاهش علایم گوارشی می‌گردد. 
 * منجر به کاهش تجمع باکتریها در دهان میگردد. 

 2-درمان
 * کاهش سرفه‌های خشک و شدید در برونشیت وسیاه‌سرفه{(کمکی)(خوراکی. بخور و موضعی)}
 * افزایش رقت خلط در آسم و آمفیزم COPD  {(کمکی)(خوراکی. بخور وموضعی)}
 * کاهش علایم گوارشی در بیماری روده تحریک پذیر IBS {(کمکی)(خوراکی وموضعی)}
 * درمان کرم انکیلوستوم{(کمکی)(خوراکی)}
تداخلات دارویی:
  تداخل دارویی واضحی گزارش نشده است. 

مصرف در دوران بارداری:
بعلت اثرات سقط آوری مصرف آن باید با احتیاط و در مقادیر کم و کوتاه مدت از فرآورده‌های غیر تغلیظ شده‌باشد.

مصرف در دوران شیردهی:
از فرآورده‌های غیر تغلیظ شده با احتیاط و کوتاه مدت مصرف گردد. 

آویشن

آویشن گیاهی است علفی، دارای شاخه‌های زیاد و چوبی به ارتفاع تا 30سانتی متر که در نواحی کوهستانی در بین تخته سنگ و به ویژه در کشورهایاروپایی می‌روید.

ساقه‌های آویشن پوشیده از کرک و برگ‌های کوچک زیادی است. برگ‌های آنکوچک، لوزی شکل، نوک تیز و به صورت متقابل، بر روی ساقه قرار دارند. اینبرگ‌ها به رنگ خاکستری روشن و با بوی بسیار نافذ است و دارای دم برگ‌هایکوچکی نیز می‌باشد.

گل‌ها کوچک، گلی رنگ و یا سفید و به صورت مجتمع در انتهای ساقه قرار گرفته‌اند.

قسمت مورد استفاده‌ی گیاه، گل و به ویژه برگ‌های آن است. این گیاه، به طور محدود و برای تهیه‌ی داروها، در ایران کشت می‌گردد.

تاریخچه:

آویشن باغی نوع کشت شده آویشن وحشی (Thymus serpyllum) است. نام لاتینآویشن وحشی که به عنوان «مادر آویشن» شناخته شده، شاید به دلیل کاربرد سنتیآن برای درمان ناراحتی‌های دوران یائسگی از رشد مارگونه گیاه گرفته شدهاست.

Pliny آن را به عنوان پادزهر نیش مار و سم جانوران دریایی و همچنین درمان سردرد توصیه می‌کند.

رومیان نیز آویشن را می‌سوزاندند زیرا باور داشتند که دود آن عقرب را دور می‌کند.

منبع جغرافیایی:

این گیاه، بومی قسمت‌های مرکزی و جنوب اروپا، بالکان و قفقاز است. دراروپای مرکزی، شرق آفریقا، هند، ترکیه، مراکش و آمریکای شمالی، در سطوحوسیع کشت می‌گردد. صادرات آن، اکثر از کشورهای اسپانیا، فرانسه، بلغارستان ومجارستان به دیگر نقاط جهان صورت می‌گیرد.

ترکیبات مهم:

مهم‌ترین ترکیب گیاه، اسانس آن است که به میزان 5/2- 1 درصد در برگ‌هایآن وجود دارد. مهم‌ترین اجسام اسانس شامل تیمول و کارواکرول که به ترتیب از 70 – 30 درصد اسانس و 30 – 15 درصد اسانس را تشکیل می‌دهند.
کاربرد دیگر آویشن، مصرف آن به صورت پودر در بعضی ادویه‌جات و ترشی‌هاست،هم چنین به طور مستقیم و یا همراه با دیگر گیاهان، به عنوان بو، مزه و ضدنفخ در صنایع غذایی مصرف زیادی دارد

ترکیبات دیگر شامل لینالول، سیمن، تیمن و آلفا پی نن هستند. این ترکیباتو درصد آن‌ها به شرایط محل کشت، زمان برداشت و سایر شرایط جغرافیایی،بستگی دارد.

اثرات مهم:

مصرف خوراکی آویشن دارای اثر خلط آور و ضد سرفه‌ی خوبی می‌باشد. به همیندلیل محصولات زیاد به ویژه به صورت شربت از آن تهیه شده است. هم چنین دربرونشیت، سیاه‌سرفه و نزله‌ها، به خوبی می‌توان از آن استفاده کرد.

خاصیت ضد میکروب تیمول، بسیار قوی و حدود 25 بار از فنل در مورد تعدادی از میکروب‌ها، بیشتر است.

هم چنین در بعضی محصولات موضعی، به عنوان ضد خارش، ضد میکروب، مالشیقرمز کننده و محرک، محلول‌های حمام و محلول‌های غرغره برای کاهش تورم دهان وگلو، مصرف می‌شود.

کاربرد دیگر آویشن، مصرف آن به صورت پودر در بعضی ادویه‌جات وترشی‌هاست، هم چنین به طور مستقیم و یا همراه با دیگر گیاهان، به عنوان بو،مزه و ضد نفخ در صنایع غذایی مصرف زیادی دارد.

در طب عوام، اکثراً به خاطر اثرات مسکن، ضد اسپاسم و ضد نفخ، از آن استفاده می‌کنند.

مهم‌ترین اثرات گزارش شده آویشن باغی:

سقط کننده جنین، آلرژی زا، ضد درد، ضد آلرژی، ضد آلزایمر، ضد آرتریت، ضدمیکروب، ضد سلولیت، ضد باکتری، ضد سرطان، ضد ادم، ضد التهاب، ضد موتاژن،ضد اکسیدان، ضد تب، ضد عفونی کننده، ضد اسپاسم، ضد قارچ، ضد کرم، ضداحتقان، ضد سرفه، ضد نفخ، ضد زخم داخلی، ضد کرم آسکاریس، قابض، بازکننده وبرونش ها، آنتاگونیست کلسیم، معرق، خلط آور، کاهش دهنده‌ی چربی خون، کاهشدهنده‌ی پرفشاری خون، محرک سیستم ایمنی بدن، حشره کش، کاهش دهنده‌ی ترشحاتبزاقی، مسکن و محرک.
چای آویشن
طریقه و میزان مصرف:

تهیه چای:

بر روی 2 گرم از پودر برگ آویشن، یک لیوان آب جوش ریخته و پس از 15- 10 دقیقه صاف کرده و می‌نوشیم.

داروهایی گیاهی تهیه شده از آویشن، اکثراً به شکل مایع و شربت می‌باشندکه با استفاده از راهنمای همراه دارو، باید مصرف شود. هم چنین به صورتتی‌بگ‌های مختلف، که اکثراً حاوی 2 گرم پودر و یا خرد شده‌ی برگ آویشن است،در دسترس قرار می‌گیرد.

خواص دیگر آن، شامل خاصیت ادرار آور، ضد عفونی کننده‌ی مجاری ادرار و ضد کرم است.

عوارض جانبی:

تاکنون در مورد عارضه‌ی جانبی ناشی از مصرف مقادیر خوراکی آویشن یافرآورده‌های وابسته، گزارشی داده نشده است؛ ولی ممکن است در موارد معدودی،دردهای شکمی را ایجاد نماید و یا باعث گرفتگی موقتی گردد.

نکته‌ی دیگر آن که استفاده‌ی داخلی از تیمول با وجود کولیت، نارسایی قلبی و در زمان حاملگی، توصیه نمی‌گردد.

مقدار مصرف عادی آن برای افراد بالای یک سال، 6- 3 گرم برگ خشک، در یک نوبت و روزی 3- 1 مرتبه تکرار این مقدار می‌باشد.

افراد کم‌تر از یک سال، 1- 5/0 گرم از گیاه یا معادل آن از فراورده‌های آویشن را روزی چند مرتبه می‌توانند مصرف کنند.

هم چنین، میزان مصر تنتور آن، 40 قطره تا سه بار در روز از این مقداربرای بزرگ‌سالان و تا یک ششم این مقدار، برای افراد زیر یک سال، مناسب است.

مصرف شربت‌های مختلف، بر حسب دستور کارخانه‌ی سازنده می‌باشد.

افزون بر این، دم کرده‌ی 5 گرم درصد میلی لیتر آب، به عنوان غرغره یا دهان‌شویه و یا مصارف موضعی، توصیه شده است.

مصرف در حاملگی و شیردهی:

گرچه ممکن است مصرف در این دوران، خطراتی در بر نداشته باشد ولی چونمطالعات در این مورد کامل نشده است، لذا بهتر است مصرف با نسخه‌ی پزشک صورتگیرد.

نکات قابل توجه:

1- گیاهانی با نام آویشن پهن، آویشن باریک و آویشن شیرازی که درعطاری‌ها و یا بازار ایران وجود دارد، گیاهانی متفاوت از آویشن بوده ولی بهعلت شباهت در بعضی ترکیبات و یا شباهت ظاهری، بدین نام‌ها نامیده شده‌اند. راجع به این آویشن‌ها، توضیحات لازم ارائه شده است.

2- گونه‌ی دیگری از آویشن با نام علمی Thymus zygis که شباهت بسیارنزدیکی از نظر ظاهری و ترکیبات، با گونه‌ی اصلی دارد، در بعضی نقاط دنیا بهجای آویشن اصلی (Thymus valgaris) مصرف می‌شود. گونه‌ی مذکور در ایرانرویش ندارد.

3- به بعضی از گونه‌های گیاه Thymus در ایران آویشن اطلاق می‌شود. اینگیاه در مناطق زیادی از ایران در شمال، غرب و مرکز از جمله مازندران،گیلان، آذربایجان، زنجان، کردستان، اطراف تهران و اطراف قزوین می‌روید.

4- آویشنی که در اکثر کتب گیاهان دارویی دنیا به عنوان استاندارد و گونهاصلی دارویی نوشته شده است Thymus vulgaris می‌باشد که به طور محدود درایران کشت می‌گردد و اکثر گیاهانی که تحت نام آویشن در بازارهای ایران عرضهمی‌شوند، از نظر جنس و گونه متفاوت می‌باشند ولی در اثرات دارویی مشابهتدارند.

------------------------------------------------

قارچ دُنبَلان نوعی قارچ خوراکی گرانقیمت و کمیاب است. این قارچ در گونه‌هایمختلف به رنگهای قرمز تیره، خاکستری، سفید، بنفش و سیاه است ولی لذیذتریننوع آن دارای پوستهٔ سیاه‌رنگ است.
قارچ‌های دنبلان معمولاً دسته دسته در عمق ۳۰ سانتیمتری در خاک و نزدیک بهریشه‌های گیاهان و درختها می‌رویند. کاشت آنها نتیجه مفید نداده‌است، ولیبه حالت طبیعی در بسیاری از زمینهای معتدل دیده می‌شوند و آنها را به وسیلهسگ یا خوک پیدا می‌کنند.
دو نوع سیاه و سفید این قارچ گران‌قیمت‌ترین قارچ‌های دنبلان زیرزمینیهستند. بیش‌ترین میزان مصرف قارچ دنبلان در رستوران‌ها، صنایع غذایی، تهیهٔانواع سس‌ها و روغن‌های معطر و نیز داروسازی است. قارچ دنبلان به صورتهمزیستی با ریشه‌های درختان جنگلی به وجود می‌آید و در سطح تجاری درآزمایشگاه‌ها اقدام به تولید نهال آلوده به میسلیوم‌های قارچ دنبلانمی‌کنند و بعد کشت درختان را در زمین انجا م می‌دهند. اندازه قارچ دنبلاناز یک فندق تا اندازه یک پرتقال می‌باشد و شکلی شبیه سیب زمینی دارد.کشتوکار این قارچ‌ها در زمین‌هایی ک بکر می‌باشد هم موجب در آمدزایی افرادبومی می‌شود و هم طبیعت دچار دستخوردگی نمی‌شود.

قارچ دنبلان کوهی سفید در دسامبر سال ۲۰۰۹ به قیمت هر کیلو حداقل ۱۰۲۰۰ دلار امریکا بفروش رفته‌است

در ایران
گونه‌ای از نادرترین قارچ‌های دنبلان کوهی جهان در برخی از مراتع شهرستانطارم استان زنجان شناسایی و در دانشگاه زنجان بررسی شده‌است. قارچ دنبلانکوهی با گیاهان مرتعی همزیستی دارد و در سال‌های پر باران و فصل پاییز ونیز از اول اسفند تا نیمه اول فروردین در مراتع شهرستان طارم رشد می‌کند. بیش از ۱۵ نوع پروتئین در این قارچ‌ها شناسایی شده‌است.


طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: قارچ‌ها
شاخه: قارچ‌های کیسه‌ای
زیرشاخه: قارچ‌های فنجانی
رده: پزیزومیست
راسته: پزیزالس
خانواده: دنبلانان
سرده:
Tuber


گونه‌ها
Tuber aestivum
Tuber brumale
Tuber gibbosum
Tuber himalayensis
Tuber magnatum
Tuber melanosporum
Tuber mesentericum
Tuber oregonense
Tuber sinensis


با توجه به آغاز بارندگي هاي بهاره و مساعد شدن شرايط رشد دنبلان ها، جمعآوري، خريدوفروش و مصرف اين قارچ ها در رويشگاه هاي اين قارچ در كشور ازرونق خاصي برخوردار شده است.
بخشي از خواص دارويي و پزشكي قارچ دنبلان بر اساس مستندات علمي و تحقيقاتآزمايشگاهي و برخي ديگر در ميان مردم مناطق مختلف و بر اساس تجربيات شخصي ودر طول سال هاي متمادي به اثبات رسيده است. در طي نمونه برداري از قارچهاي دنبلان در طي سال هاي گذشته، با مطرح كردن سوالاتي از مردم مناطق مختلفكشور، در مورد خواص اين قارچ، مردم از آن به عنوان يك غذاي نيروبخش و مقويياد كرده و تغذيه از آن در فصل بهار را براي جلوگيري از انواع بيماري هادر طول سال موثر ميدانند. در ميان مردم آذربايجان غربي اعتقاد بر اينست كهقارچ تاثير چشمگيري در كاهش قندخون در ميان مبتلايان به ديابت دارد. در شهرهاي مركزي و جنوبي كشور نيز از قارچ به عنوان غذايي مقوي و دارويي دردرمان بيماري هاي چشمي ياد مي شود. در حديثي از رسول اكرم نقل شده است: قارچ دنبلان مائده اي از جانب خداوند و از گياهان بهشتي بوده و مصرف آنبراي بيماري هاي چشمي سودمند است (بحارالانوار، جلد 62، صفحه 145، حديث 3). برخي از افراد محلي دراستان فارس نيز مصرف قارچ را در درمان عوارض پيريموثر دانسته و آن را به عنوان عامل جواني مي شناسند.بر اساس تحقيقات علميانجام شده تاكنون تاثيرات آنتي بيوتيكي قارچ در برابر ميكروب ها و عواملبيماريزا، تاثير آنتي اكسيداني در برابر انواع عوامل سرطانزا و محافظت ازكبد در برابر بيماري هاي كبدي به اثبات رسيده است.

ارچ دُنبَلان نوعی قارچ خوراکی گرانقیمت و کمیاب است. این قارچ در گونه‌هایمختلف به رنگهای قرمز تیره، خاکستری، سفید، بنفش و سیاه است ولی لذیذتریننوع آن دارای پوستهٔ سیاه‌رنگ است.

قارچ‌های دنبلان معمولاً دستهدسته در عمق ۳۰ سانتیمتری در خاک و نزدیک به ریشه‌های گیاهان و درختهامی‌رویند. کاشت آنها نتیجه مفید نداده‌است، ولی به حالت طبیعی در بسیاری اززمینهای معتدل دیده می‌شوند و آنها را به وسیله سگ یا خوک پیدا می‌کنند.
دونوع سیاه و سفید این قارچ گران‌قیمت‌ترین قارچ‌های دنبلان زیرزمینی هستند. بیش‌ترین میزان مصرف قارچ دنبلان در رستوران‌ها، صنایع غذایی، تهیهٔ انواعسس‌ها و روغن‌های معطر و نیز داروسازی است. قارچ دنبلان به صورت همزیستیبا ریشه‌های درختان جنگلی به وجود می‌آید و در سطح تجاری در آزمایشگاه‌هااقدام به تولید نهال آلوده به میسلیوم های قارچ دنبلان می‌کنند و بعد کشتدرختان را در زمین انجا م می‌دهند. اندازه قارچ دنبلان از یک فندق تااندازه یک پرتقال می‌باشد و شکلی شبیه سیب زمینی دارد.کشت وکار این قارچ هادر زمین هایی ک بکر می‌باشد هم موجب در آمدزایی افراد بومی می‌شود و همطبیعت دچار دستخوردگی نمی‌شود. قیمت قارچ‌های دنبلان کوهی در کشورهایفرانسه، ایتالیا و انگلیس هر کیلو ۱۰۰ تا ۲۰۰ دلار است.

توجه به آغاز بارندگي هاي بهاره و مساعد شدن شرايط رشد دنبلان ها، جمع آوري، خريدوفروش و مصرف اين قارچ ها در رويشگاه هاي اين قارچ در كشور از رونق خاصي برخوردار شده است. در طي روزهاي گذشته سوالات مكرري از طرف دوستان و بينندگان وبلاگ در زمينه خواص قارچ دنبلان مطرح گرديد.

بخشي از خواص دارويي و پزشكي قارچ دنبلان بر اساس مستندات علمي و تحقيقات آزمايشگاهي و برخي ديگر در ميان مردم مناطق مختلف و بر اساس تجربيات شخصي و در طول سال هاي متمادي به اثبات رسيده است. در طي نمونه برداري از قارچ هاي دنبلان در طي سال هاي گذشته، با مطرح كردن سوالاتي از مردم مناطق مختلف كشور، در مورد خواص اين قارچ، مردم از آن به عنوان يك غذاي نيروبخش و مقوي ياد كرده و تغذيه از آن در فصل بهار را براي جلوگيري از انواع بيماري ها در طول سال موثر ميدانند. در ميان مردم آذربايجان غربي اعتقاد بر اينست كه قارچ تاثير چشمگيري در كاهش قندخون در ميان مبتلايان به ديابت دارد. در شهر هاي مركزي و جنوبي كشور نيز از قارچ به عنوان غذايي مقوي و دارويي در درمان بيماري هاي چشمي ياد مي شود. در حديثي از رسول اكرم نقل شده است: قارچ دنبلان مائده اي از جانب خداوند و از گياهان بهشتي بوده و مصرف آن براي بيماري هاي چشمي سودمند است (بحارالانوار، جلد 62، صفحه 145، حديث 3). برخي از افراد محلي در  استان فارس نيز مصرف قارچ را در درمان عوارض پيري موثر دانسته و آن را به عنوان عامل جواني مي شناسند.بر اساس تحقيقات علمي انجام شده تاكنون تاثيرات آنتي بيوتيكي قارچ در برابر ميكروب ها و عوامل بيماريزا، تاثير آنتي اكسيداني در برابر انواع عوامل سرطانزا و محافظت از كبد در برابر بيماري هاي كبدي به اثبات رسيده است.

-

----------------------------------------------------

خاكشير          FLixweld

نام علمی    Descurainiasophia

كليات گياه شناسي

خاكشيرگياهي است علفي يكساله يا دو ساله كه ارتفاع ساقه آن تا يك متر نيز مي رسد . پائين گياه كرك دراست در حاليكه بالاي آن بدون كرك مي باشد .

تخم اينگياه كه همان خاكشير است ريز و كمي دراز و معمولا به دو رنگ وجود دارد يكياز آنها قرمز كه داراي طعم كمي تلخ است و ديگري برنگ قرمز تيره مي باشد .

تركيباتشيميايي:

خاكشيرداراي تعدادي اسيد چرب مانند اسيد لينوئيك ،‌اسيد لينولنيك ، اسيد اولئيك،‌اسيد پالمتيك و اسيد استئاريك مي باشد . ضمنا در خاكشير اسانس روغن فراريوجود دارد كه داراي مواد بنزيل و ايزوسيانات است

خواصداروئي:

 خاكشيراز نظر طب قديم ايران گرم و تر است .

1)التيامدهنده زخم و جراحات است .

2)جوشانده خاكشير براي رفع اسهال هاي ساده و رفع ترشحات زنانگي مفيد است .

3)خاكشيرادرار آور است .

4)خاكشيرتب بر است .

5)برايدفع كرم مفيد است .

6)التهابكليه را برطرف مي كند.

7)سرخك ومخملك را دوا مي كند .

8)خاكشيرصدا را باز مي كند .

9)براياز بين بردن كهير و التهابات پوستي از خاكشير استفاده كنيد .

10)ازگلها و برگهاي گياه مي توان براي رفع بيماري ناشي از كمبود ويتامينCاستفاده كرد .

11)سنگكليه را دفع مي كند.

12)برايدفع سنگ كليه مي توان خارشتر ،‌خاكشير و ترنجبين را با هم مخلوط كرده وصبحناشتا خورد .

13)برايبرطرف كردن جوشهاي صورت كه بعلت خوردن چربي و شيريني زياد ايجاد مي شودبايد جوشانده يك قاشق ترنجبين را با دو قاشق غذاخوري خاكشير مخلوط كرده وهر روز صبح ناشتا بمدت دو هفته آنرا ميل ميل كنيد تا جوشها از بين برود.

.13)برايبرطرف كردن جوشهاي صورت كه بعلت خوردن چربي و شيريني زياد ايجاد مي شودبايد جوشانده يك قاشق ترنجبين را با دو قاشق غذاخوري خاكشير مخلوط كرده وهر روز صبح ناشتا بمدت دو هفته آنرا ميل ميل كنيد تا جوشها از بين برود.

مضرات :

بعضي ازافراد هنگاميكه خاكشير مي خورند ممكن است سردرد بگيرند اينگونه شاخاص بايدخاكشير را با كتيرا بخورند .

----------------------------------------

نامها و تیره گیاه

نام فارسی: شقاقل، خرس گیاه، زردک صحرایی

نام فرانسوی: PainaisCujtive, Panai

نام انگلیسی: Parsnip

نام عربی: جزر اقلیطی و جزربری

نامهای دیگر: زردک صحرایی, هویج وحشی, زردک ریگی, زردک ریش بزی

 معرفی تیره

شقاقل گیاهی است از تیره بزرگی به نام چتریان umbelliferae که به تیره جعفری نیز معروف هستند. این تیره شامل 150 جنس و در حدود 3000 گونه گیاه است که عموماً در مناطق معتدله دو نیمکره مخصوصاً نیمکره شمالی می رویند. و جود گل آذین چتری و برگهای غالباً مرکب از بریدگیهای باریک و نازک آنها را از سایر گیاهان به خوبی متمایز می سازد. به علت وجود گل آذین چتری است که به تیره چتریان معروف هستند.

در بین گیاهان این تیره گونه های فراوان دارویی وجود دارد که اغلب آنها مورد شناسایی مردم بوده و در طبابت مورد استفاده قرار می گیرند. از جمله این گیاهان شقاقل است .

  خصوصیات گیاهشناسی

اختصاصات ظاهری گونه

 شقاقل گیاهی است دو ساله که شکل ظاهری آن شبیه گیاه هویج است و به همین دلیل به نام هویج وحشی نیز معروف است. از لحاظ گیاه شناسی به آن شش شاخ گویند و گونه ای از گیاهان خاردار است و نام دیگر آن زردک صحرایی می باشد که در فارسی به عنوان زردک ریگی و زردک ریش بزی نیز معروف است. ریشه شقاقل پر گره بوده و زمانی که آن را از خاک در می آورند جدار آن چسبنده و پر رنگ است و انتخاب عنوان زردک ریگی نیز به همین دلیل است. مقر ریشه شقاقل یکنواخت بوده و سفید رنگ است به ضخامت یک انگشت و دراز می باشد و طعمی شیرین دارد.

ساقه های آن دارای گره زیاد بوده و روی هر گره برگی می روید. چون این برگها از هم مانند ریش بز فاصله دارند به ریش بزی نیز معروف است. برگهای آن دارای بریدگی بوده و در عین حال دندانه دار است. گلهای گیاه مانند تمامی گیاهان خانواده چتریان به صورت چتر مرکب بوده که در انتهای شاخه گل دهنده ظاهر می شود. میوه شقاقل در ابعاد یک نخود، آبدار و سیاه رنگ است. این گیاه دارای طبیعت گرم و تر بوده و از آنجایی که در بین حیوانات خرس به خوردن این گیاه علاقه زیادی دارد به نام خرس گیاه نیز معروف است.

لپه‌ها باريک،کم‌عرض، به طول ۵/۲ سانتى‌متر و پهناى يک ميلى‌متر که به طرف قاعده و رأسباريک‌تر شده و بدون کرک است. اولين برگ‌هاى حقيقى سه لوبى که هر لوب خودبه چند قسمت ديگر تقسيم مى‌شود. اين برگ‌ها داراى دمبرگى بلند هستند.

گياهى است علفي، دوساله و به ارتفاع پنجاه تا هشتاد سانتى‌‌متر که توسط بذرو غده‌هاى زيرزمينى تکثير مى‌يابد. ساقهٔ آنها منشعب، شياردار و داراىکرک‌هاى کوتاه و شاخى شکل هستند. برگ‌ها متناوب و تقريباً مرکب هستند. برگ‌هاى مستقر در بخش‌هاى پائينى ساقه بزرگ و داراى دمبرگى بلند هستند. برگ‌هاى بالائى کوچکتر، داراى دمبرگى کوتاه و يا بدون دمبرگ هستند. درقاعدهٔ برگ‌ها و در محل اتصال آنها به ساقه، غلافى غشائى و سفيدرنگ مشاهدهمى‌شود.

گل‌آذين انتهائي، چتر و شامل دستجاتى که پنج تا ده سانتى‌متر عرض دارند. گل‌ها به رنگ سفيد، زرد و يا تقريباً صورتى کم‌رنگ و همراه با تعدادىبراکته يا براکتئول هستند که منقسم و شانه‌اى شکل است. دمگل‌هاى اين گل‌هانامساوى هستند. گل‌هاى مرکزى هر چتر معمولاً پوک و تيره‌رنگ هستند

ميوهٔ هويج وحشى فندقه شيزوکارپ، مستطيلى يا تخم مرغى شکل، کوچک، خاردار ومحتوى دو بذر است. اين بذرها ۹ ميلى‌متر طول دارند. در يک طرف مسطح و درقسمت ديگر داراى چهار شيار و زائده‌اى شاخى شکل است. هر گياه به‌طور متوسطقادر است حدود ۴۰۰۰ بذر توليد کند

 ترکیبات شیمیایی گیاه

در هر 100 گرم شقاقل خام موارد زیر وجود دارد:

آب 79 گرم، پروتئین 17 گرم، چربی 5/0 گرم، هیدراتهای کربن (قند و نشاسته) 15 گرم، کلسیم 50 میلی گرم، فسفر 77 میلی گرم، آهن 7/0 میلی گرم، سدیم 12 میلی گرم، پتاسیم 541 میلی گرم، ویتامین A 30 میلی گرم، تیامین 08/0 میلی گرم، ریبوفلاوین 09/0 میلی گرم، نیاسین 2/0 میلی گرم و ویتامین C 10 میلی گرم، در هر یکصد گرم شقاقل پخته کم آب نیز موارد زیر وجود دارند:

آب 82 گرم، پروتئین 5/0 گرم، چربی 5/0 گرم، هیدراتهای کربن (قند و نشاسته) 13 گرم، کلسیم 45 میلی گرم، فسفر 62 میلی گرم، آهن 6/0 میلی گرم، سدیم 8 میلی گرم، پتاسیم 379 میلی گرم، ویتامین A 30 میلی گرم، تیامین 07/0 میلی گرم، ریبوفلاوین 08/0 میلی گرم، نیاسین 1/0 میلی گرم و ویتامین C 10 میلی گرم.

 قسمتهای مورد استفاده گیاه

ریشه شقاقل مهمترین قسمت مورد استفاده است. اگرچه دیر هضم و سنگین است ولی چنانچه با شکر و عسل به صورت مربا در بیاید هضم آن آسان شده و به راحتی خورده می شود. از پیکر رویشی گیاه در اروپا و آمریکای شمالی به عنوان سبزی و همچنین علوفه به کار می رود. از میوه آن هم در داروسازی استفاده می شود.

 خواص درمانی

شقاقل مقوی کبد و کلیه ها می باشد. بلغم را دفع می کند. از ریشه های گره دار آن در صنعت غذاسازی و داروسازی استفاده می شود که اشتها را کم می کند و برای رژیم های لاغری توصیه می شود. سوپی که از شقاقل و پیاز و پیاز فرنگی تهیه شده باشد از بهترین داروهای ادرار آور است که برای رفع سنگهای کلیوی بسیار مؤثر است. هر گاه برگ شقاقل را به این سوپ اضافه کنیم برطرف کننده انواع روماتیسم است. شقاقل در بعضی افراد گرم مزاج تولید سردرد می نماید که اگر آن را با مقداری عسل بخورند در دفع این عارضه مؤثر است. میوه هویج وحشی دارای ترکیبی با اثر بازکننده مجرای شرائین قلب است. از این جهت در ردیف داروهای مفید در درمان آنژین صدری قرار داده شده است.

 محل رویش و پراکندگی طبیعی گیاه

 شقاقل در اماکن مرطوب می روید و بیشتر زیر درختان متراکم می باشد. در ایران در دماوند، شمال ایران و شیراز در کوه برفی به صورت خودرو می روید (در فاصله قزوین و تهران این گیاه زیاد دیده می شود).

کشت و پرورش گیاه

نیازهای اکولوژیکی

 شقاقل در نواحی مرطوب و سایه دار می روید و تحمل گرمای زیاد تابستان را ندارد. بهترین رشد را در PH اسیدی دارد. برای اینکه ریشة گیاه خواص مفید دارویی خود را حفظ نماید نباید با خشکی مواجه شود.

پرورش گلخانه ای

شقاقل یا هویج وحشی از جمله گیاهان قدیمی است که به پرورش گلخانه ای آن توجه زیادی شده است و گونه های زیادی از آن به صورت زراعی درآمده است از جمله هویج خوراکی و هویج دارویی نمونه هایی از آنها هستند.

شقاقل مانند اکثر گیاهان تیره چتریان دارای خواص دارویی است که در پیش ذکر کردیم و از قدیم مورد توجه اطباء بوده است. از آنجایی که داروهای مهمی از جمله Angor برای درمان آنژین صدری از میوه این گیاه گرفته می شود در سالهای اخیر در زمینه صادرات بسیار مورد توجه قرارگرفته است و آمریکای شمالی یکی از کشورهای مهمی است که از این استفاده می کند.

  منابع

1.      زرگری,ع.گیاهان دارویی.جلد 2.دانشگاه تهران.76

2.      آزادبخت,م.رده بندی گیاهان دارویی.تیمورزاده.78

3.      www.pooyaonline.net

4.      www.aftab.ir/lifestyle/view.php

5.      www.mibosearch.com/word.aspx

6.      wikipedia.contributors,parsnip,wikipediathe free encyclopedia

============================================

گیاهان تیره ترشک گیاهانعموماً علفی و دارای اعضای زیر زمینی گوشت دار یا غده ای و متورم جایدارند. بندرت نیز انواعی با ساقه چوبی و حتی به صورت درخت و یا نمونه هائیبالا رونده ممکنست در بین آنها وجود داشته باشد.
از مشخصات این گیاهان آن است که برگهائی اغلب واقع در سطح زمین و منتهیبه دمبرگ دراز دارند. پهنک برگ آنها معمولاً مرکب ار برگچه هائی به وضعمتصل در یک نقطه (مانند Oxalis ها) و یا شانه ای می باشد. برگچه های آنهااغلب یک فرو رفتگی در ناحیه رأس دارد و یا ممکن است اصولاً شکل ظاهری برگچهها با یکدیگر متفاوت باشد.
گلهای آنها نر و ماده ، 5 قسمتی دارای کاسه پایا گلبرگهای فشرده به همقبل از شگفتن است که به صورت گل آذین گرزن یا خوشه ، گرد آمده اند ، پرچمهای آنها به تعداد قطعات جام گل و یا 2 برابر آن است. مادگی مرکب از 5 برچهمتصل به هم دارند که مجموعاً تخمدانی 5 خانه محتوی یک یا تعداد زیادی تخمکو منتهی به 5 خانه آزاد بوجود می آورند.
میوه آنها بصورت پوشینه (بندرت شفت) است. پراکندگی این گیاهان بیشتر درامریکای جنوبی، آفریقا جنوبی و ماداگاسکار میباشد و فقط جنس Oxalis کهقسمت اعظم این گیاهان را تشکیل می دهد در مناطق متعدله کره زمین نفوذ پیدانموده است.

خواص:

اين گياه در مناطق معتدل كشور ما رويش دارد و از قديم الايام به عنوان يك سبزي مفيد و مؤثر از آن استفاده  مي شده است. گرچه در رابطه با مسائل غذايي از آن استفاده هاي فراواني مي شده ؛ ولي اكنون اين استفاده كاهش يافته است و در عوض موارد درماني اين گياه افزايش پيدا كرده و در همه زمينه ها از آن استفاده مي شود و هيچگونه عارضه اي ندارد.

در ميان عشاير مرسوم است كه از دانه هاي اين گياه استفاده مي كنند. طريقه استفاده ي آن هم به اين ترتيب است كه دانه هاي اين گياه را مي كوبند و بعد از مرطوب كردن در محل درد و مفاصل مي گذارند و به عنوان مُسَكن از آن استفاده مي كنند.

گياه ترشك منبع ويتامين C است. بنابراين كساني كه كمبود ويتامين C دارند اين گياه مي تواند براي آنها منبع ويتامين C باشد. علاوه بر آن، اين گياه داراي آهن و فسفر كافي نيز مي باشد.

همچنين اين گياه داروي اشتها آور و تصفيه كننده و هضم كننده بسيار خوبي مي باشد و به خاطر خاصيت تصفيه كنندگي اش براي كساني كه داراي جوشهاي موضعي و پوستي هستند بسيار مفيد خواهد بود.اين دارو به خاطر داشتن اسيد اكسوليد نبايد زياد و بطور مداوم مورد مصرف قرار گيرد، زيرا براي مثانه و كليه مي تواند مضر باشد. براي استفاده موضعي از اين دارو اگر برگ يا دانه ي له شده، پخته شده يا جوشانده  آن روي دملها گذاشته شود به راحتي درمان مي گردد.

نام‌هايديگر آن: حَماض، ترشك اسفناجي، حماض البقر، حماض‌الماء، ترشه، حميضه، ساقتروشك، ساق ترشك، نيره خراساني، اوزيل، رومكس، استاك، ترشك درشت، پاسيانها،ترشكهاي شيرين، حماض شيرين، حليمون، طوطاق، اشليه پاتم، امروله و اشليهكياتم مي‌باشد.

1. طبع آن سرد و خشك است.
2. انواع ترشكها حاوي ويتامين ث مي‌باشند در نتيجه مدر هستند.
3. اين گياه خنك كننده و تب‌بر است.
4. تصفيه كننده خون مي‌باشد.
5. شادي آور است.
6. جهت خنازير به صورت ضماد مي‌گذارند.
7. جهت يرقان از دمكرده ريشه آن استفاده مي‌كنند و برگ آن به طور مستمر ميل شود.
8. جهت تقويت معده از برگ آن مانند سبزي خوردن به طور مستمر استفاده گردد.
9. تقويت كننده كبد است.
10. جهت درد و زخم معده ترشك را پخته با سماق ميل كنند.
11. براي رفع زگيل ترشك را به موضع بمالند.
12. خوردن ترشك مقاومت بدن را در مقابل امراض بالا مي‌برد.

==================================

گون با نام علمی Asbragalus gummifer از خانواده ی Leguminosae (خانواده ینخود) است. گیاهی است چند ساله، بوته مانند و دارای ساقه ی چوبی با برگهایی مرکب از برگچه های متعدد که این برگ ها اکثرا فرد می باشند. گونههای مختلف گون که کتیرا از آن ها تولید می شود دارای گل هایی به رنگ هایصورتی، قرمز، آبی، بنفش، زرد و یا سفید هستند. گل ها به صورت مجتمع، خوشهیا سنبله مانند بوده و گاهی در محور ساقه قرار دارند.

درصورتی که پایین ساقه و یا در یقه ی ساقه خراش(طبیعی و یا مصنوعی) ایجادشود ماده ی صمغ مانندی ترشح می شود که در اثر هوا خشک شده و به صورت هایمختلف: قطره ای، مفتولی، پهن و خرمنی با رنگ های زرد تا قهوه ای و یا بیرنگ در می آید که به نام " کتیرا " مشهور است.

در نقاط مختلف ایران گونه های زیادی از گون وجود دارد که از بعضی آن ها کتیرا به دست می آید.

مهمترین گونه های مولد کتیرا شامل: Asbragalus adscendens است که در نواحیکوهستانی جنوب غربی ایران، خوزستان و لرستان می روید؛ هم چنین گونه ی brachycalyx Asbragalus  را می توان نام برد که در نواحی کردستان وجوددارد؛ گونه های brachycalyx Asbragalus ، asbragalus microcephalus ، Asbragalus kurdicus، Asbragalus virus  و Asbragalus gymnocladus از دیگرگونه های گون مولد کتیرا در ایران هستند.

کتیرا به اشکال مفتولی، قطره ای، خرمنی، مسطح و بی شکل به رنگی های زرد، قهوه ای و یا بی رنگ (تا حدی شفاف) وجود دارد. کتیرا در آب، نامحلول بوده ولی متورم می شود و به صورت ژله ی سفتی در می آید. 

تاریخچه کتیرااز زمان دیوکسورید و تئوفراست مورد شناسایی و مصرف بوده است. در قرون وسطیاز کشور ایتالیا صادر می شده است. ریشه ی گون یکی از قدیمی ترین گیاهاندارویی و رسمی چین است که در فارماکوپه چین ذکر شده است.

ریشه به عنوان مقوی و درمان افراد دارای قند و نفریت مصرف می شود. از کتیرا در فرآورده های سرماخوردگی به عنوان نرم کننده و ضدسرفهاستفاده می شود

درطب چینی ریشه ی گون یکی از اجزای اصلی در درمان برای بازگرداندن قدرتایمنی بدن می باشد. درباره گون مقالات زیادی به زبان چینی وجود دارد.

 منبع جغرافیایی

مهمترین تامین کنندگان کتیرا در جهان در درجه ی اول ایران و سپس ترکیه وسوریه است. بهترین نمونه ی کتیرا مربوط به ایران است که از قدیم به نام Persian bragacanth معروف بوده است. گرچه جمع آوری آن بعد از ریختن برگ هامی باشد و در نواحی مختلف متفاوت است ولی نمونه تیپیک آن(اصلی) در استانفارس صورت می گیرد.

 ترکیبات مهم

حاوی 20 تا 30 درصد از ماده ی قابل حل در آب به نام تراگاکانتین(Tragacanthin) وحدود 60 تا 70 درصد ماده ای غیر محلول در آب به نام باسورین(Bassorin) است.

تراگاکانتین وقتی در آب حل می شود، کلوئید غلیظی ایجاد می کند. بیشترین غلظت را در 24 ساعت بعد از حل کردن در دمای معمولی و یا 8 ساعت دردمای بالاتر ایجاد می کند. این میزان غلظت نیز به مقدار به کار برده شده یکتیرا و یا نوع آن ارتباط دارد. محلول به دست آمده در پ هاش های مختلف ودماهای متفاوت بسیار با ثبات است. باسورین که جسمی نامحلول است باعث سفتی ژل ایجاد شده توسط تراگاکانتین می شود.

اثرات مهم

* از کتیرا در فرآورده های سرماخوردگی به عنوان نرم کننده و ضدسرفه استفاده می شود.

* استفاده ی دیگر آن در کنترل اسهال است؛ چون می تواند مقدار زیادی آب را جذب کند و از خروج آن از بدن جلوگیری کند. * هم چنین برای افزایش وزن مدفوع و کنترل حداقل زمان توقف مواد در سیستم روده ای – معده ای مورد استفاده قرار می گیرد.

* گزارش هایی مبنی بر جلوگیری از رشد سلول های سرطانی در داخل و خارج از بدن توسط کتیرا، به چاپ رسیده است. * استفاده ی دیگر از آن به علت خاصیت چسبندگی کتیرا در محصولات چسب دندان می باشد.* کتیرا به عنوان یک ماده ی مطمئن، در آمریکا در محصولات غذایی مصرف می شود. هم چنین به عنوان پر کننده قرص ها، امولسیون ها و سوسپانسیون ها در سطحصنعتی دارای استفاده ی فراوانی است. تاکنون گزارشی از عوارض جانبی کتیرا به چاپ نرسیده است.

 نکات قابل توجه

1- هر چه کتیرا شفاف و بی رنگ تر باشد، دارای کیفیت بهتر و قیمتی گران تر است.

2- از انواع کیفیت های مختلف کتیرا که به اشکال و رنگ های مختلف وجود دارندنوع ورقه ای بی رنگ یا سفید، بهترین، مرغوب ترین و گران ترین محصولات کتیرااست.

با توجه به این که ژل تهیه شده از کتیرا و آب ممکن است پس ازمدتی خراب شود، بهتر است اولا آن را دور از گرما نگه داشت و ثانیاً تازهتهیه نمود.

3- هر چه مقدار آب بیش تری به کتیرا اضافه شود، محلول به دست آمده دارای غلظت کم تری خواهد شد.

4- بعضی از افراد محلول حاصل از کتیرا و آب(امولسیون به دست آمده) را برایحالت دادن موها و تقویت آن به کار می برند. اثر تقویت کنندگی موها توسطکتیرا از نظر علمی به اثبات نرسیده است؛ ولی حالت دهنده ی خوبی می باشد.5- کتیرا نوعی ماده ی صمغی است که در تجارت، به نام های Tragacanth یا Gum bragacanth مشهور است.

گونگياهي است چندساله كه ارتفاع ان تا 75 سانتيمتر ميرسد.از خانواده Leguminoseae كه توليد مثل ان از طريق بذر صورت ميگيرد. ساقه هاي رشديافته ان به رنگ بنفش تيره است برگهاي ان مركب از برگچه هايي است كه،بهصورت متقابل به تعداد11تا30جفت در محورهر برگ قرار گرفته اند.گلهاي انمعمولا به رنگ ارغواني،گاهي ابي يا سفيد بوده،نزديك به انتهاي شاخه هايگل دهنده قرار دارند.

اينگياه در برابر خشكي مقاوم ودر خاكهاي شور به خوبي رشد ميكند و دارايبوي تند سلنيوم است. بسياري از گونها سمي هستند و باعث مسموميت گاوها،گوسفندان و اسبها ميشوند.در طول فصل رويش گون،ماده سمي گلوكوزيد توليدميشود كه باعث ايجاد اختلالات تنفسي و فلج حيوانات ميشود.از گونه هايديگر اين جنس ميتوانA.alpinus ,A.cicer ,A.pendulilorus ,A.arenarius، A.norvegicusرا نام برد.
گون از علفهاي هرز مناطق كويري، زمينهاي باير، مزارع چغندر قند،نيشكر،سبزي و صيفي است.

ريشه گياه «گون» در درمان عوارض جانبي شيمي‌درماني مؤثر است.گياه گون از خانواده‌ (fabaceae) و ريشه آن خواص فعال كننده عميقايمني، مدرترينك، هيپوتانسير و ضداسترس دارد.
ريشه گون به عنوان كمك هضم مطرح بوده و شامل پلي سي كاريدها،فلاونوئيدها، گليكوزيدهاي تري ترپن است كه بوسيله اين تركيبات فعاليتسيستم ايمني و عملكرد t_cellها را افزايش مي‌دهد.
در طب سنتي چين اين گياه به عنوان تونيك عميقي ايمني تلقي مي‌شود كهمغز استخوان انسان را تقويت مي‌كند، ذخاير مغز استخوان افزايش و بدنانسان را از پاتوژنها و عوامل بيماريزا محافظت مي‌كند.
تحقيقات جديد نشان مي‌دهد كه گون تقريبا تمام فازهاي مربوط به فعاليتسيستم ايمني را تحريك مي‌كند و تعداد سلولهاي stemcell را در مغزاستخوان و بافت لفناوي افزايش مي‌دهد و توسعه و رشد آنها را در جهتتبديل به سلولهاي فعال ايمني تحريك مي‌كنند تا در داخل بدن پخش شوند.
پژوهشها نشان مي‌دهد كه گون مي‌تواند سلولهاي ايمني را از حالت استراحتبه اوج فعاليت سوق دهد.
مطالعات ديگر در چين نشان مي‌هد: تمايل و استعداد گون در جهت رسپانسسيستم ايمني است بدون اينكه اثرات مهاركننده‌اي داشته باشد.
استفاده طولاني از اين گياه (به مدت 35 روز) فعاليت سلولهاي طهال راتشديد كرده و به اوج مي‌رساند؛ همچنين درمان با اين گياه اثرات جانبيمنفي ناشي از استروئيد درماني را بر روي سيستم ايمني كاهش مي‌دهد.
ريشه گون علاوه بر توانايي مهار رشد تومور بصورت كمكي در درمان عوارضجانبي شيمي درماني بكار مي‌رود و مخصوصا هنگامي كه بصورت تركيب باعصاره‌ privet ligustrumlucidum مصرف شود كارايي آن در مهار تومورهاافزايش مي‌يابد.

کتیرا محصول اصلی گیاه گون است. کتیرا عبارتاست از ترشحات صمغی خشک شده حاصل از گیاه آستراگالوس گومی فرا که آن راتحت عنوان گوم تراگاکانت یا گون می شناسند. گیاه مولد کتیرا نبات کوچکیاست به ارتفاع یک متر بومی آسیای صغیر، ایران ، سوریه و یونان. در اثرخراش دادن ساقه گیاه جدار سلولهای اشعه مرکزی و سلولهای پارانشیمی باجذب آب به تدریج بدل به صمغ می شود،فشار تولید شده سبب رانده شدن صمغبه طرف شکاف می گردد. صمغ در مجاورت هوا در اثر تبخیر آب به تدریج سختمی گردد. شکل محصول خشک شده بستگی به نوع شکافی که بر روی ساقه ایجادشده است دارد.

کتیرای نوع خوب از شکاف دادن ساقه های اصلی و شاخه های قدیمی حاصل میشود. کتیرا به صورت ورقه ای، روبانی، تکه ای و مفتولی بوده و هر چهزمان خشک شدن صمغ ترشح شده کوتاهتر باشد به همان نسبت کتیرای حاصلسفیدتر و شفاف تر خواهد بود و کتیراهای درجه 2و3 دارای رنگ کدر میباشند. کتیرای صادرشده از بنادر خلیج فارس به نام کتیرای ایرانی موسومبوده و در نوع خود از بهترین ها است. کتیرا دارای 15-10% آب،4-3%موادمعدنی و 3% نشاسته است. کتیرا دارای باسورین (که کمپلکسی از اسیدهایپلومتوکسی است) می باشد.باسورین که 70-60%کتیرا را تشکیل می دهدشاملگالاکتورونیک اسید متصل به قندهای گالاکتوز و گزیلوز می باشد. باسورینجسمی است که در آب، بخصوص درآب سرد غیر محلول ولی به خوبی در آن متورممی شود.

کتیرا همچنین دارای تراگاکانتینکه جسمی محلول و از سه ملکول اسیدگلوکورونیک و یک ملکول آرابینوزتشکیل می شود است که بر اثر هیدرولیز به l-آرابینوز، l- فوکوزD-گزیلوز، D-گالاکتوز و D- گالاکتورونیک اسیدتبدیل می شود. کتیرا با جذب رطوبت به صورت لعاب چسبنده ای در می آید کهذرات نشاسته در داخل آن محسوس است. ُصمغ کتیرا در ضمن حاوی مقادیر کمیسلولز و پروتئین می باشد و وزن ملکولی آن در حدود 840 هزار است.

کتیرا در صنایع داروسازی به عنوان یک عامل امولسیون کننده، سوسپانسیونکننده و عامل افزاینده و ویسکوزیته و تهیه مسیلاژ مصرف دارد. در ساختکرم ها، ژل ها و امولسیون ها با غلظت مختلف بسته به کاربرد فرمولاسیونو نوع صمغ مصرف می شود.

در فرآورده های آرایشی و بهداشتی نیز به عنوان قوام دهنده، سوسپانسیونکننده و عامل تشکیل فیلم مصرف دارد. کتیرا در تهیه مواد آرایشی ( محلولهای نرم کننده دست ) مصرف دارد. اگر لعابهای مناسب مخلوط به مو مالیده شود از دو تا شدن مو جلوگیری میکند.در ساخت فیکساتیوهای مو چه به صورت محلولهای آبی ساده، چه به صورتکرم های امولسیفیه مصرف دارد. در لو سیونهای آراینده موی سر جهت خانمها به کار رفته، در ساخت فرآورده های میک آپ به عنوان عامل سوسپانسیونکننده مصرف دارد و همچنین در خمیردندان ها، کرم های دست و مسیلاژهابکار می رود. صمغ کتیرا یک عامل تحریک کننده نبوده و نباید عامل حساسیت زا تلقی شود. از نظر درماتولوژی بی ضرر بوده و یک نرم کننده است.

--------------------------------------------

--------------------------------------------

--------------------------------------------

بادام كوهي :

اسم لاتین:  Amygdalus lycioidesتیپ رویشی:  درختچهوضعیت خزان:  خزان کنندهسرعت رشد:  متوسطارتفاع:  3مترقطر تاج:  3مترنیاز نوری:  آفتابی - نیم سایهنیاز آبی:  کم نیازمعیار زیبایی:  گلزمان ظهور معیار زیبایی:  تمام فصولقابلیت هرس:  هرس پذیرمقاومتهای اکولوژیک:  مقاوم به گرما و کم آبیخاک مناسب:  هر نوع خاککاربرد در فضای سبز:کاشت در جنگلکاریها ،پارکهاو چمن کاریهاوضعیت سازگاری با شرایط اکولوژیک موجود:عالی،درختچه ای خوش منظر ، ساقه های آن ایستا ، افراشته و سبز رنگ ، برگهایباریک و کوچک و بعنوان اولین درختچه گل دهنده در فصل بهار با گلهایی درشت وسفید رنگ در اقلیم نیمه خشک کشور.

-----------------------------------------------------

به فارسی در بعضی مناطق «مریمی» و«مریم گلی» در کتب طب سنتی وبه عربی «مریمیه» و «شالبیه» و «مریمیه صغیره» نام برده می شود. به فرانسوی Sauge و به انگلیسی Common sage گفته می شود.گیاهی است از خانوادهنعناLabiatae،نام علمی Salvia officinalis L. ومترادف آن Salvia argentea Hort. می باشد.

● مشخصات
مریم گلی گیاهی است علفی چند ساله چهار گوش کرکدار ،بلندی گیاه زیاد نیستودر حدود ۵/۰ متر می باشد .متقابل پوشیده از کرک به رنگ سبز مایل به سفید .برگهای پایین ساقه دراز ،بیضی ،به طول ۵-۴ سانتی و نوک تیزپ،کناره برگهادارای دندانه منظم بادمبرگ ولی برگهای واقع در قسمت بالای ساقه بدون دمبرگ وکوچک است.
گلها به رنگ آبی کمرنگ یا ارغوانی معمولا در تابستان سال دوم ظاهر میشود.گونه دیگری از این گیاه که از نظر طبی چندان مورد توجه نیست دارایگلهای قرمز زیبایی است که به نام سلوی در گل کار کاشته می شود،نام علمیآنSalvia ambigua می باشد.
مریم گلی وحشی در اراضی خشک و سنگلاخ مناطق مختلفه آسیا و شمال آفریقا میروید،در ایران نیز این گیاه در آذربایجان شرقی و بعضی مناطق دیگر ایران درباغچه ها کاشته می شود.
تکثیر مریم گلی اگر چه با بذر ممک است ممکن است ولی در باغبان معمولا ازطریق قلمه ازدیاد می شود.این گیاه در شرایط مختلفه وسیعی می روید ولی بهترین رشد آن در خاکهای رسی غنی زهکش دار می باشد و اراضی رو به آفتاب راترجیح می دهد.برای تولید تجارتی فاصله بین خطوط کاشت را معمولا یک متر وفاصله بوته ها در روی خطوط را در حدود ۴۰ سانتی متر می گیرند.محصول سال اولالبته کم است ولی در سال دوم و در سالهای بعد حدود یک تن برگ خشک از هرهکتار برداشت سال دوم و در سالهای بعد در حدود یک تن خشک از هر هکتاربرداشت می شود.بدیهی این مقدار برگ ،محصول چند چین می باشد.
بهترین زمان برداشت از نظر بیشترین مقدار اسانس در برگ در آغازظهور گلها میباشد.معمولا در حدود ۲۰ سانتی متر از قسمت فوقانی ساقه های گیاه با برگهایان چیده می شود و پس از چیدن گل در مدت ۸-۷ روز در سایه و در جریان هواپهن میکنند که خشک شود تا ضمن اینکه حداکثر اسانس در برگ می ماند رنگ سبزخاکستری برگ نیز به این ترتیب حفظ شود .پس از اینکه ساقه ها خشک شد برگهارا از ساقه ها جدا کرده و در ظرفهای کاملا سربسته ای حفظ می نمایند.معمولا ۴سال یکبار چون گیاه خشبی می شود ،مزرعه باید تجدید و نو شود.
● ترکیبات شیمیایی
از نظر ترکیبات شیمیایی برگهای مریم گلی دارای اسانس روغنی فرار و ساپونین ویک ماده تلخ به نام پیکرو سالوین با خاصیت متوقف کردن رشد باکتری و همچنیناسید های آلی م یباشد.از تقطیر برگهای خشک مریم گلی ۵/۲-۵/۱ درصد اسانسگرفته می شود که رنگ آن زرد کمرنگ است و درالکل ۸۰ درجه حل می شود .و اسانسمریم گلی عنبری است و از نظر مقدار کافور خیلی غنی است. اگر گیاه در هوایآزاد خشک شود و برای خشکگ کردن آن از حرارت آتش استفاده نشود،مقدار اسانسآن بیشتر خواهد بود و همچنین مقدار اسانس و مقدار ماده سینئول اسانس دردوران ظهور شکوفه ها و باز شدن گل بیشترین است. مقدار سینئول که در اسانسوجود دارد در اسانس شاخه هایی که تازه خک شده اند در حدود ۲۵ درصد می باشد.
از گیاه دیترپن و پیکروسالوین نیز گرفته می شود.[S.G.I.M.P]
● خواص و کاربرد
مریم گلی از روزگاران کهن در مجموعه گیاهان طبی یونان ها و رومی ها موردشناخت و توجه خاص بوده است و ابتدا به عنوان داروی موثر برای معالجه عوارضنیش حشرات به عنوان ضد سم و همچنین داروی تونیک و مقوی برای تقویت روح وبدن و افزایش طول عمر به کار می رفته است.آثار شفابخش این گیاه در معالجهبیماریها در کتابها و نوشته های طبیعی دانها و حکمای طب سنتی روزگاران کهننظیر تئوفر است ،فیلسوف یونانیBc(۲۸۷-۳۷۲)و دیور سکوریدس ،طبیب یونانی (قرناول پس از میلاد )و پلی نی ، طبیعی دان رومی (اوایل قرن اول میلاد مسیح ) به تفضیل آمده است.در دوران قروون وسی حکمای طب سنتی اروپا از مریم گلی ضمنخواص متعددی که برای آن قایل بودند برای معالجه یبوست ، وبا ، سرما خوردگیو انواع تبها و اختلالات کبدی و صرع می و فلج استفاده می کرده اندو اینگیاه را مقوی و مولد خون تازه و صالح می دانستند و برای تقویت عضلات و آرامکردن اعصاب تجویز می شده است.
از قرن نهم این گیاه به اروپا را یافت و بسرعت توسعه یافت و پس از آن بهچین وارد شد و در چین برای معطر کردن انواع مشروبات مورد استفاده قرار میگرفت و مصرف آن به قدری زیاد شد که در قرن هفدهم چینی ها در مقابل گرفتن هریک کیلو از برگهای خشک مریم گلی خشک مریم گلی اروپایی حاضر بودند ۴-۳ کیلوگرم چای چینی بدهند. در قرن شانزدهم در انگلیس قبل زا اینکه چای بهعنوانعمومی گرم معمول شود از برگهای مریم گلی دم کرده و می خورند.پس از آندر ۳۰۰-۲۰۰ سال اخیر این گیاه به آمریکا وارد شد و به عنوان ادویه عالیمورد توجه خانه دارها قرار گرفت.در حال حاضر اسانس مریم گلی برای معطر کردنو خوشبو کردن گوشتها ی کنسرو و انواع سوسیس و گوشت و گوشت مرغ ودر عظرسازی به عنوان اسانس پایه برای مخلوط کردن سایر اسانسها برای تهیه عطر و آبتوالت مردان به کار می رود.
برگ خشک مریم گلی معطر و طعم ان تند و کمی تلخ است.حکمای طب سنتی ایرانیمعتقدند که تونیک و مقوی و قابض است واز خیسانده آن در استعمال خارجی برایالتیام زخمها و خراشهای پوست و برای بند آوردن شیر پستان در موقع از شیرگرفتن بچه استفاده می شود.در هندوستان و چین از جوشانده برگهای آن به صورتغرغره برای شست و شو وضد عفونی کردن دهان و التیام زخمهای دهان و ناراحتیهای حلق استفاده می شود.از دم کرده برگ و سرشاخه های مریم گلی برا ی قطعجریان و سیلان شیر که پس از شیر دادن طفل در مادران باقی می ماند و گاهمنجر به تب می شود نیز استفاده می شود.البته از نعناهم در مواردی نظیر اینمورد استفاده می شود ،مریم گلی خواص دیگر تقویتی نیز دارد.
از مریم گلی برای التیام زخمهای ساق نیز استفاده می شود به این ترتیب که آنرا با عسل جوشانیده و پارچه ای را در این دم کرده وارد و آلوده کرده و ریزخم می اندازند در التیام زخم تسریع می نماید.دم کرده ساده آن هم برای ایننوع کمپرسها مفید است. سرانجام از مریم گلی به عنوان مدر و کمک به هضم غذاضد تشنج و کم کردن مقدار قند خون و قاعده آور استفاده می شود.مصرف جوشاندهآن ۱۰ گرم برگ گیاه در ۱۰۰ گرم سرکه مقدار قند خون را به سرعت کاهش می دهد.
در فرانسه از دم کرده ۳۰-۱۵ گرم مریم گلی در یک لیتر آب جوش به عنوان قاعدعه آور استفاده می کنند و یک فنجان در هنگام خواب می خورند.
دم کرده مریم گلی : ۵ گرم برگ خشک مریم گلی را با ۱۰۰۰ رگم آب جوش دم و صافکرده و برای تحریک تقویت و عرق کردن متدرجا در عرض روز فنجان فنجان مثلچای بخورند.دم کرده ۳۰-۱۵ گرم برگ در۱۰۰۰ گرم آب جوش به عنوان مقوی معده وبرای ضعف اعصاب بسیار نافع است.
دود کردن مریم گلی: برگ خشک مریم گلی را گرفته خرد کرده مثل توتون در چپقبریزندو دود کنند و پس از کشیدن دهان و بینی را ببندند ،نفس را بشدت از ریهخارج کنند و چندین دفعه در عرض روز این عمل را تکرار کنند،برای سنگینی گوشو اختلالات نزله و سرما خوردگی و ورمهای حلق ناشی از سرما خوردگی نافعاست.
تهیه و تنطور مریم گلی برای تقویت مو:برگهای مریم گلی را در الکل (۵ بربروزن برگ )مدت ۲ هفته خیس می کنند و پس از آن مایع حاصل را به نسبت مساوی بامشروب الکلیRhum مخلوط می کنندو با این مخلوط در موقع استحمام پوست سر راخوب مالش می دهند.

گیاه دارویی «مریم گلی» ضدآلزایمر، ضد سرطان و کاهنده قندخون است همچنین محرک سیستم ایمنی بدن و تا حدی آرام‌بخش است و …ضدآلزایمر و آرامبخش مریم گلی گیاه دارویی است و در کتب طب سنتی به نام «مریمی» نام برده شده است و در زبان عربی «مریمیه» و «شالبیه» و «مریمیهصغیره» نام برده می‌شود.مریم گلی از روزگاران گذشته مورد استفاده قرارمی‌گرفت و به عنوان داروی مؤثر برای معالجه عوارض نیش حشرات مفید استهمچنین داروی تونیک و مقوی برای تقویت روح، بدن و افزایش طول عمر به کاربرده می‌شد.*مریم گلی ضد عفونی کننده قوی استگیاه مریم گلی ضد درد، آرامشبخش و برای کاهش قند خون مفید است. برگ‌های مریم گلی دارای اسانس روغنیفرار، ساپونین و یک ماده تلخ به نام پیکرو سالوین است و دارای خاصیت متوقفکردن رشد باکتری و دارای اسید‌های آلی است همچنین داروی ضد عفونی کنندهبسیار قوی است.در آنژیم و انواع گلو درد نیز از این گیاه استفاده می‌شود. جوشانده غلیظ این گیاه اگر با آب مخلوط شود برای دردهای مفصلی، روماتیسم وحتی راشیتیسم کودکان بسیار مفید و مؤثر است.این گیاه در تمام مناطق معتدلهرشد می‌کند و دارای گل‌های زیبایی است و جزء گیاهان معطر و خوشبو است کهطعم بسیار تلخی دارد و این گیاه آرام بخش و مقوی اعصاب است.محمد صالحیسورمقی استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران اظهار می‌کند: مریم گلیاز خانواده نعنا است که بیشتر از برگ‌های آن استفاده می‌شود؛ یک گیاه تلخمزه‌ای است، دارای اسانس و رایحه مشخصی است. به عنوان پرمصرف‌ترین گیاهدارویی sayf محسوب می‌شود.*ضد سرطان، ضد میکروب، آنتی اکسیدان و محرک سیستمایمنی استبه گفته وی مریم گلی ضدسرطان، ضدآلزایمر، ضدمیکروب، ضدتعریق،آنتی‌اکسیدان، کاهش دهنده شیر در زنان باردار، و کاهش دهنده میل جنسی،کاهنده قند خون، قاعده‌آور و پرفشاری خون است همچنین محرک سیستم ایمنی بدن وتا حدی آرام‌بخش است.استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران می‌گوید: در اروپا از در قدیم‌الایام برای کاهش شیر زنان استفاده می‌شد، این گیاهضدآلزایمر قوی است و به شکل قرص و قطره تهیه شده است و در ایران از قدیم بهعنوان داروی آرام‌بخش و برطرف کننده سوء هاضمه، درد و نفخ استفادهمی‌شد.*عوارض مریم گلیصالحی سورمقی اضافه می‌کند: بر اثر مصرف مقدار زیادمریم‌گلی در مدت طولانی موجب افزایش ضربان قلب، گرگرفتگی، خشکی دهان، تشنج وسرگیجه می‌شود.

=======================================