شرح گیاه

گیاهی است علفی، پایا و دارای ساقه ای به طول 5/0 تا یک مترکه در محیطهای مساعد به ارتفاع 2 متر نیز می رسد. واریته های آن بطورخودرو در نقاط مختلف روئیده و پرورش می یابد. برگهای آن مرکب از 4 تا 7 زوجبرگچه با یک برگچه انتهایی و گلهای آن به رنگ آبی روشن و غالباً همراه بالکه سفید رنگ است. میوه ای نیام و محتوی 5 یا 6 دانه (گاهی کمتر) و به رنگقهوه ای یا قهوه ای روشن دارد. ریشه و ریزوم شیرین بیان به صورت قطعات استوانه ای شکل، به قطر 5/0 تا 5/1سانتی متر در مورد استفاده قرار می گیرد. مقطع آنها رنگ زرد روشن دارد. ناحیه مرکزی مقطع نیز کمی تیره است. در سطح خارجی آن خطوط طولی به رنگخاکستری مایل، به قهوه ای تشخیص داده می شود. در قطعات متعلق به ریزوم اثرجوانه های از بین رفته نیز مشاهده می گردد.

نیاز اکولوژیکی

گیاه شیرین بیان در طول رویش به هوای گرم و آفتاب کافی نیازدارد. ریشه این گیاه در خاکهای شنی با ضخامت زیاد گسترش زیادی یافته وعملکرد آن نیز افزایش می یابد. شیرین بیان در دمای 6 تا 25 درجه سانتی گرادمی روید. گیاهی نور پسند است. این گیاه به آب و مواد و عناصر غذایی کافینیاز دارد. در مرحله گل دهی آب کافی باید به گیاه رسانده شود. برای کاشتگیاه باید از زمینهای شنی با لایه های ضخیم خاک و غنی از ترکیبات کلسیماستفاده کرد. PH خاک برای شیرین بیان بین 5/5 تا 2/8 مناسب است.

آماده سازی خاک

چون گیاه ریشه طویلی دارد برای کشت آن از زمینهایی که ضخامتزیادی دارند باید استفاده کرد. در فصل پائیز با اضافه نمودن 30 تا 40 تندر هکتار کود حیوانی کاملاً پوسیده به زمین شخم عمیقی ( به عمق 40 تا 70سانتی متر) زده می شود. سپس 50 تا 60 کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر به خاکاضافه نموده، زمین را تسطیح و برای کشت گیاه آماده می کنند.

تاریخ و فواصل کاشت

چون گیاه شیرین بیان حدود 10 تا 15 سال در یک منطقه باقی میماند و رویش اولیه گیاه بسیار کند است از این رو آنرا باید با گیاهانی بهتناوب کشت کرد که سبب گسترش علفهای هرز نشوند. گیاهان وجینی گیاهان مناسبیبرای تناوب کشت با شیرین بیان هستند. در کشت مستقیم:اوایل بهار (فروردین) زمان مناسبی برای کشت مستقیم بذر ر درزمین اصلی است فاصله ردیف های کاشت از یکدیگر 60 سانتی متر و عمق بذر موقعکاشت 2 تا 3 سانتی متر مناسب می باشد. بذر مورد نیاز برای هر هکتار زمین 12تا 15 کلیوگرم است. درکشت غیر مستقیم: اوایل بهار (فروردین - اردیبهشت) زمان مناسبی برای کاشتبذر در خزانه هوای آزاد (کشت غیر مستقیم) می باشد. فاصله ردیف ها از یکدیگردر خزانه 30 تا 40 سانتی متر مناسب است. عمق بذر شیرین بیان موقع کاشتباید 2 سانتی متر باشد در کشت غیر مستقیم مقدار بذر مورد نیاز برای هرهکتار زمین 5/0 تا 1 کیلوگرم می باشد. اواسط پائیز (آبان) هنگامی که ارتفاعنشاء ها به 20 تا 25 سانتی متر رسید آنها را باید در ردیفهایی به فاصله 60تا 80 سانتی متر در زمین اصلی کشت کرد. فاصله دو بوته روی ردیف کاشت 40 تا50 سانتی متر مناسب است. زمان مناسب برای تکثیر رویشی گیاه اواسط پائیز (آبان) است. فاصله ردیف هاازیکدیگر 60 تا 80 سانتی متر و فاصله دو بوته در طول ردیف 30 تا 40 سانتیمتر مناسب است. عمق مطلوب برای کاشت قطعات ریشه ای متفاوت و به بافت خاک ورطوبت محیط بستگی دارد. بطوریکه عمق در خاکهای سبک 15 تا 20 سانتی متر و درخاکهای سنگین 10 تا 12 سانتی متر توصیه میشود. تکثیر رویشی اقتصادی تراست.

کاشت

شیرین بیان را می توان توسط بذر یا از طریق رویشی تکثیرکرد. از آنجا که بذر شیرین بیان پوسته ضخیمی دارد و این پوسته قوه رویشیآنرا کاهش می دهد قبل از کاشت باید خراشهای مناسبی در سطح پوسته ایجاد کرد. تکثیر توسط بذر به دو روش مستقیم و غیر مستقیم انجام می گیرد. کشت مستقیم و شیرین بیان را در اوایل بهار (فروردین در ردیف های کاشت بهفاصله 60 سانتی متراز یکدیگر و عمق بذر 2 تا 3 سانتی متر کشت می کنند. پساز کاشت زمین را باید به مقدار کافی آبیاری کرد. کشت غیر مستقیم : در اوایل بهار (فروردین – اردیبهشت) بذرها را در خزانههوای آزاد که بستر آنرا آماده نموده اند کشت می کنند. فاصله ردیفهاازیکدیگر در خزانه 30 تا 40 سانتی متر و عمق بذر 2 سانتی متر باید باشد. پساز کاشت به منظور ایجاد تراکم در بستر سطحی خاک غلتک مناسبی زده می شود. آبیاری منظم و مبارزه با علفهای هرز در طول رویش گیاهان نقش عمده ای درسرعت رشد گیاه دارد. در اواسط پائیز (آبان) اقدام به انتقال نشاء ها بهزمین اصلی می شود. در این زمان ارتفاع نشاء ها به 20 تا 25 سانتی متر میرسد که آنها را باید در ردیفهایی به فاصله 60 تا 80 سانتی متر که فاصله دوبوته روی ردیف کاشت 40 تا 50 سانتی متر میباشد در زمین اصلی کاشت می کنند. برای هر هکتار زمین به 30 هزار نشاء نیاز است. تکثیر رویشی : تکثیر از طریق تقسیم ریشه صورت می گیرد. گیاهان سه، چهارساله را باید از خاک خارج نمود، پس از تمیز کردن ریشه، قطعاتی به طول 15 تا25 سانتی متر از آن جدا و در عمق مناسب کشت می شوند در هر هکتار زمین به40 تا 70 هزار قلمه ریشه ای نیاز است. پس از کشت باید بلافاصله زمین راآبیاری کرد.

داشت

رویش گیاهان از اواسط بهار آغاز می شود. رشد شیرین بیان درسال اول رویشکند است و علفهای هرز می توانند بدون رقابت و بسرعت توسعهیابند لذا کنترل علفهای هرز قبل از کاشت و نیز تهیه بستر فاقد علف هرزضرورت دارد. از اینرو در سال اول رویش علفهای هرز را به طور مکانیکی (بادست یا کولتیواتور) باید وجین کرد. در فصل بهار به منظور توسعه ریشه قبل ازریزش برگها، ساقه های شیرین بیان را از فاصله 10 سانتی متری سطح زمین بایدقطع و از زمین خارج کرد.

برداشت

چنانچه شیرین بیان به روش رویشی تکثیر شده باشد سه تا چهارسال ولی اگر تکثیر توسط بذر انجام گرفته باشد پنج تا شش سال پس از کاشت میتوان ریشه را برداشت کرد. زمان مناسب برای برداشت ریشه فصل پائیز پس از خشکشدن اندامهای هوائی بر اثر سرماست. ریشه ها را در سطوح کوچک کشت با دستولی در مقیاس وسیع با ماشینهای مخصوص برداشت می کنند. از آنجا که موادموثره شیرین بیان در آب حل می شود. لذا ریشه ها را خیلی سریع و با آب جاریباید شست. پس از تمیز کردن پوست ریشه ها را باید جدا کرد سپس آنها را بهقطعات 10 تا 15 سانتی متری تقسیم و خشک نمود. برای خشک کردن نباید از نورمستقیم با درجه حرارت بالا استفاده کرد. چنانچه از خشک کن های الکتریکیاستفاده شود دمای مناسب 40 درجه سانتی گراد می باشد. ریشه های خشک شده ترکخورده و شکاف بر می دارند. عملکرد ریشه خشک در گیاهان سه ساله به 5/1 تا 2تن در هکتار می رسد. نسبت ریشه های تازه به خشک 5/3 به 1 می باشد.

خصوصیات عمومی
شیرین بیان با نام علمی Glycyrrhiza glabra در خانواده نخودها یاFabaceae قراردارد. گیاهی است چند ساله و انبوه و به ارتفاع 1 تا 2 متر میرسد، برگها مرکب و دارای 4 تا 7 جفت برگچه و یک برگچه انتهایی می باشد کهبرگچه ها بیضوی بوده و کناره آنها صاف می باشد. گلها نامنظم و به رنگهایارغوانی ، زرد یا بنفش به صورت مجتمع در انتهای ساقه های گلدهنده مشاهده میشوند.

زمان ظهور گلها اوایل تابستان است. ریشه شیرین بیان نسبتاً قطور بوده و طویل می باشد بطوریکه از 30 تا 200 سانتیمتر طول دارد.

شیرین بیان انواع مختلفی دارد که به شرح زیر هستند:

1-      -واریته اسپانیایی "G. typical" که میوه آن صا و بدون کرک و ریزومها قهواه ای و به قطر 6 تا 18 میلیمتر می باشد.

2-   -واریته روسی "G. glandulifera" که پیکره رویشی آن چسبناک و دارایریشه های متعدد به ضخامت 5 سامتی متر، پوست ریشه فلس دار و قهوه ای رنگ ودارای شیرینی ملایم می باشد.

3-      -واریته ترکی "G. pallida" که ضخامت ریشه آن حدود 8 سانتی متر است.

4-      -واریته ایرانی "G. violacca" که ریشه های آن نیز بسیار ضخیم است.


خواص دارویی:
شیرین بیان از دو واژه یونانی گلیکیس به معنای شیرین و ریزا به معنایریشه مشتق شده است.این گیاه در حدود 400 سال پیش در مصر مورد استفاده بوده وفراعنه از ریشه آن نوشیدنی به نام "مای سوس" بدست می آوردند.

ماده موثره شیرین بیان اسید گلیسریزیک می باشد که حدود 50 مرتبه از قندشیرین تر بوده و میزان آن در گیاه حدود 5 تا 20 درصد می باشد. اسیدگلیسریزیک با افزایش سن گیاه افزایش می یابد و گیاهشناسان معتقدند که اسیددر واریته ایرانی بیشتر از سایر واریته هاست.

1-      ا-ز شیرین بیان در صنایع داروسازی، نوشابه سازی، شیرینی سازی و دخانیات استفاده می شود.

2-      -ماده موثره آن مدر و ملین بوده و بواسطه وجود بعضی فلاونوییدها از جمله"لیکوییریتوزید" اثر مفید بر روی زخم اثنی عشر دارد.

3-      -شیرین بیان به عنوان آرام بخش و خلط آور، ضد التهاب و ضد اسپام، ضد نفخ و ضد سرفه مورد استفاده قرار میگیرد.

4-      -در برطرف کردن التهاب مخاط برونشها، یبوست مورد استفاده دارد و به طور کلی مقوی معده می باشد.

طرق مصرف:

25-30-1گرم شیرین بیان را در یک لیتر آب بجوشانید و سپس مصرف نمایید.
2-         ا-ز مخلوط مساوی شیرین بیان با بید گیاه و دم کرده آن نوشابه ای خنک و ادرارآور بدست خواهد آمد.
3-     -در عفونتهای گلو و برونشها و همچنین درد روده ها ابتدا 50 گرمریشه شیرین بیان را در یک لیتر آب به مدت 5 دقیقه بجوشانید و به مدت 12ساعت به حال خود رها کنید تا خوب خیس بخورد سپس مصرف کنید.
4-     -در مواردی که زبان قرمز شده یا روی آن دانه زده و یا ترک خورده،200 گرم شیرین بیان را در یک لیتر آب بجوشانید به طوریکه سه چهارم آب آنتبخیر و کم گردد، سپس این جوشانده را برای شستشوی دهان بکار برید.
-5-         جوشانده فوق برای شستشو و کمپرس چشم وقتی مبتلا به ورم ملتحمه یا بلفاریته شده است نیز مفید است

نکات احتیاطی

در صورت مصرف بالای فرآورده های تهیه شده از شیرین بیان یا در صورتجویدن تنباکوی دارای عطر شیرین بیان یا در صورت مصرف سایر فرآورده های حاصلاز شیرین بیان کمال احتیاط را از خود نشان دهید. در چنین حالاتی خطرمسمومیت شیرین بیانی ممکن است. اگر روزانه بیشتر از ۲۰ گرم شیرین بیان مصرفمی کنید، بروز واکنش به دور از انتظار نیست. مصرف زیادی گلی سیریزین سبببروز حالتی به نام “سودوآلدسترونیسم” می گردد که سبب میشود تا نسبت بههورمون موجود در قشر فوق کلیه آشکارا حساس باشید. این حالت موجب سردردخستگی میشود.

همچنین سبب میشود که آب بدن نگهداشته شود. مصرف میزان بالای گلی سیریزینمی تواند به بروز حالات خطرناکی نظیر فشارخون بالا و حتی سکته قلبی منجرگردد. این علایم در صورت مصرف روزانه بیش از ۱۰۰ گرم گلی کریزین ظرف یکهفته بروز می کند. انسان معمولاً در اثر مصرف زیاده از حد شیرین بیان یاگلی سیریزین نمی میرد اما اگر مصرف شیرین بیان در حد متوسط هم باشد، بروزعوارض جانبی دور از انتظار نیست. گزارش شده است که برخی از افراد در اثرمصرف آن با درد عضله روبرو شده و عده ای دیگر با کرخ شدن دست و پا مواجهشده اند. افزایش بیش از حد شیرین بیان سبب افزایش وزن نیز میشود.

اگر میزان مصرفی را در حد توصیه شده رعایت کنید می توان از این مشکلاتاجتناب کرد. اگر با هرگونه مشکلات یا نگرانیهای درمانی مواجه شدید، موضوعرا با پزشک معالج خود در میان بگذارید. در صورت بالا بودن فشار خون یاناراحتی کلیه، قلب یا کبد از مصرف شیرین بیان بپرهیزید. اگر باردار هستیداز فرآورده های این گیاه استفاده نکنید. اگر شیر می دهید، باز هم از مصرفشیرین بیان بپرهیزید.

صرفنظر از نحوة سلامتی، از مصرف بیش از چهار تا شش هفته شیرین بیان دوری جویند.

تداخل های احتمالی

اگر مدرهای تیازید مصرف می کنید، فرآورده های شیرین بیان مصرف نکنید چونمصرف آنها می تواند با مصرف شیرین بیان تداخل ایجاد کند و در نتیجه سببمیشود تا پتاسیم زیادی را از دست بدهید

------------------

بَنِه:به گویش محلیلارستانی و -بستکی بُّـه:،کردی: داره بن، برخی مناطق کردنشین دیگر آن راونمی‌خوانند.)درختی است کهن سال وبا عمر طولانی که در برخی موارد به ۳۰۰ سالهم می‌رسد به ارتفاع قریب به ۵ متر که در برخی مناطق کوهستانی ایران یافتمی‏شود.شاخه‌های این درخت سفید کمی مایل به خاکستری است. این درخت نیزمانند سایر درخت‌های کوهستان مانند: کُنار،کُور وسمر،کِرت،کُوهِنگ،سَلَم وغیره، در زمان قدیم د ازهیزم این درختان برای پخت و پز در مناطق مختلف کوه کم وبیش یافت می‌شود، اما بیشتر در قله‌های پرارتفاع، پرتگاها،نرگ‌ها وسرگردها ومناطق دور دست کوهستانی می‌روید.

نام علمی آنPistacia atlanticaمی‌باشد که یکی از وایته‌های مهمآن Pistacia atlantica var.kurdica یا همان «ون» است.ارتفاعش تا ۷ یا ۹متر نیز رسیده‌است در بعضی از مناطق کوهستانی مانند کردستان ایران به میوهآن «قزوان» می‌گویند که برای خوشبو کردن دوغ و روغن حیوانی و همچنین دردرست کردن ترشی استفاده می‌کنند . درخت بنه منبع تولید شیره سقز است.سقز کهدر گویش کردی منطقه بانه به آن (بنِشت) گفته می‌شود صمغی به رنگ سبز خیلیروشن، غلیظ و بسیار چسبنده‌است که استفاده دارویی فراوان داشته و به عنوانیک ملین قوی در درمان یبوست و درمان ناراحتی‌های گوارشی استفاده می‌شود . ۲۵درصد از شیره سقز حاوی روغن پرارزش و صنعتی تربانتین است که کاربردهایفراوانی در صنعت دارد . علاوه بر این از شیره سقز در تهیه آدامس، عطر،خوشبوکننده‌ها، حشره کش‌ها و در صنعت داروسازی در تهیه نرم کننده‌ها و ضدعفونی کننده‌ها استفاده می‏شود . علاوه بر این در صنعت پلاستیک سازی، تهیهواکس کفش و چرم و صنعت چاپ مورد استفاده قرار می‌گیرد . بعلت نبود صنایعتبدیلی مناسب، اکثر سقز تولیدی در ایران به خارج از کشور صادر گردیده و بهعنوان مواد پایه بسیاری از صنایع فوق الذکر بکار برده می‌شود . اگر چه آماردقیقی از تعداد درختان بنه در بانه موجود نیست اما تعداد آنها بین ۱۰ تا۲۰هزار اصله تخمین زده شده‌است . به طور متوسط از هر درخت ۵۰۰ الی ۱۰۰۰گرم سقز بدست می‌آید که در شرایط مناسب و سالهای پرباران این مقدار بیشترهم می‌شود .در بانه درخت بنه اغلب بصورت توده‌های مخلوط با درختان بلوط درروستاهای کانی سور، سیاحومه، دارینه، باشوان، بنه ژاژ، همزلان، ویسک، رشکی،خجک و ... مشاهده می‌شود.

خواص دارويي و كاربرد

مصرف ميوه بنه نفخ معده را كاهش داده براي سرفه، لقوه، فلج، رفع سر درد، تقويت نيروي جنسي،تقويت اعصاب، صاف كردن صدا، يرقان، سختي ترشح ادرار، درد كمر، زانو درد و درد مفاصل مؤثر و مفيد مي باشد. در تحقيقي كه توسط دانشگاه علوم پزشكي بيرجند صورت گرفته برگ آن خاصيت آنتي اكسيداني دارد.

 بنه كوهي ياچاتْلانقوش‌ ،نام‌ میوه‌ و گونه‌ای‌ از درخت‌ بَن‌/ وَن‌/ ونه‌ یا بَنه‌/ بِنه‌ (پستهوحشی‌ یا كوهی‌) با نام‌ علمی‌پیستاسیا آتلانتیكا. بنه‌ درخت‌ كوچكی‌ بارشد كُند از تیره سماقیان‌، و موسم‌ گل‌ آن‌ اردیبهشت‌ ـ خرداد است‌. ازپوست‌ درخت‌ بنه‌، صمغ‌ معروف‌ سقز (در منابع‌ قدیمی‌: عِلك‌ الاَنباط‌) استخراج‌ می‌شود (رجوع کنید به رازی‌، ج‌20، ص‌ 304 به‌ نقل‌ از ابوجریح‌؛ابوریحان‌ بیرونی‌، ص‌ 198؛ جرجانی‌، ص‌ 145). صمغ‌ و میوه آن‌ مصارف‌خوراكی‌ و دارویی‌ دارد. از این‌ گیاه‌ گونه‌ای‌ رنگ‌ قرمز نیز می‌گیرند (مهران‌، ذیل‌ «بنه‌»).

-----------------------

نام لاتین این گیاه برگرفته از نام آشیل، قهرمان افسانه‌ای یونان است. گفتهمی‌شود در دوران نبردهای تروآ (حدود ۱۲۰۰ سال قبل از میلاد) از بومادرانبرای درمان زخم و جلوگیری از خونریزی و عفونت استفاده می‌شد. ضمناً اینگیاه در دورة ساکسون‌ها برای دفع چشم بد به کار می‌رفت و نیز در مراسم سحر وجادو هم از آن استفاده می‌شد. نام مرسوم آن یعنی «خون دماغ» کاربرد سنتیبند آورنده خونریزی آن را بیان می‌کند.

یاهی است پایا، به ارتفاع ۲۰ تا ۹۰ سانتیمتر و حتی بیشتر که برگ‌هایی بدوندمبرگ، دراز و پوشیده از کرک دارد که دارای بریدگی‌های زیاد و باریکی است. گل‌های سفید رنگ آن به صورت کاپیتول کوچک و مجتمع، گل آذین دیهیم در قسمتانتهایی ساقه قرار گرفته‌اند. کاپیتول‌های کوچک و متعدد آن به طول ۴ تا ۸میلی متر و به عرض ۲ تا ۵ میلی متر می‌باشد و در هر کاپیتول آن، دو نوع گل،یکی زبانه‌ای و سفید رنگ، واقع در حاشیه گل آذین و دیگری لوله‌ای و واقعدر ناحیة وسط، دیده می‌شود. همه قسمت‌های گیاه دارای بوی نافذ و تلخمزه‌است. بومادران گونه millefolium دارای گل‌های سفید رنگ می‌باشد ولیگونه santolina از نظر اندازه، گیاهی کوچک تر و دارای گل‌هایی به رنگ زردبا بویی معطر و نافذ است.

گرد بومادران به رنگ سبز روشن با بوی معطر و مخصوص و طعم تلخ بوده و در زیرمیکروسکوپ شامل قسمت‌های زیر است: تارهای غیرترشحی که اختصاصی است، بخشیاز فیبرهای ساقه، بخشی از گلبرگ با پارانشیم کنگره‌ای، بخشی از میلة پرچم ودانه گردة به شکل کروی و خاردار.

عیین مقدار اسانس: ۳۰ g اندام هوایی گیاه را با۵۰۰ mL آب داخل بالنی با حجم mL ۱۰۰۰ریخته و با سرعتmL ۳-۴در دقیقه، به مدت ۴ ساعت تقطیر کرده و باحلال گزیلن تعیین مقدار می‌شود. میزان خاکستر تام: حداکثر ۱۰٪ میزان خاکسترتام نامحلول در HCl: حداکثر ۲٫۵٪ میزان رطوبت: در اثر خشک کردنg ۰٫۵پودرگیاه در oven با دمای Cﹾ۱۰۵- ۱۰۰ به مدت ۲ ساعت، بیش از ۱۲٪ ورن کاهشنیابد.

بومادران علف هرز مزارع است و به صورت خودرو در دشت‌ها و کنار جاده‌ها ونواحی کوهستانی اروپا و در مناطقی از شمال ایران و ارتفاعات البرز می‌روید. زمان گلدهی گیاه از اواخر اردیبهشت تا پایان تیرماه و بهترین زمان برداشتنیمه اول تیرماه است. بومادران در گویش شمال خراسان و آذربايجان^{[نیازمند منبع]}ساریگل نام دارد.

اشکال موجود: کپسول، عصاره، پودر، چای، تنتور، لوسیون، baths داروی موجود دربازار: یکی از اجزای متشکله پودر شیرینوش از شرکت گل دارو و از اجزایدهانشویه پرسیکا از شرکت پورسینا می‌باشد .

خواص در ماني:

• گل:

درمان مشکلات سیستم تنفسی: ضد حساسیت، قابض مخاط، ضد احتقان، خلط آور،عصاره روغنی (حاصل عصاره گیری از گل): ضد التهاب و ضد اسپاسم، مرطوب کنندهپوست، پاک کننده آرایشی، ضد شوره سر، محرک رشد مو، التیام دهنده موضعی ( کاربرد در ساخت شامپوها )

• برگ:

محرک انعقاد خون، التیام دهنده زخم و جراحات. جویدن برگ تازة آن برای دندان درد توصیه می‌شود.

• بخش‌های هوایی:

درمان مشکلات سیستم گوارشی : آرام بخش دردهای معدی، محرک گوارشی، مقویمعده، ضد نفخ، ملین، صفرا آور، برطرف کننده بی اشتهایی، رفع کننده بواسیر،درمان مشکلات سیستم ادراری- تناسلی : ضد عفونی کننده مجاری ادراری، ادرارآور، قاعده آور، منظم کننده قاعدگی، کاهش دهنده خونروی ماهیانه و کاهش درد،درمان مشکلات سیستم قلبی-عروقی: تونیک خونی، محرک گردش خون، شل کننده عروقمحیطی، کاهنده پر فشاری خون، ضدترومبوز مغزی و شریانی، تقویت کننده رگ‌های واریسی، معرق و تب بر، ضد ویروس، ضدباکتری، ضد کرم، پشه کش، حشره کش، شستشو دهنده و ضد عفونی کننده، درماناگزما و سایر مشکلات پوستی، ضد درد و مسکن

تركيب با گياهان دارويي ديگر:

• بذر کرفس: افزایش دفع اسید اوریک و درمان نقرس
• آقطی و نعناع: مفید برای سرماخوردگی و آنفولانزا
• زیژفول یا بداغ برفی: درمان فشار خون بالا
• افشرهٔ دم اسب و بارهنگ نیزه‌ای: درمان شکنندگی مویرگ‌ها
• سپرک و دم شیر : درمان PMS و قاعدگی دردناک

۴-۲گرم از سرشاخه‌های گلدار را با حدود یک لیوان آب به مدت ۱۰ دقیقهجوشانده و صاف کرده و پس از سرد شدن، یک تا سه بار در روز میل شود (با نباتیا عسل).

ومادران جزو گیاهان با حداقل عوارض جانبی است و در دوز مصرفی سرشاخه‌های گلدار به صورت دم کرده، عوارض جانبی آن نادر است ولی با این حالعوارض زیر را به آن نسبت داده‌اند: خواب آلودگی، سداسیون، تهوع، استفراغ،بی اشتهایی، حساسیت به نور (مصرف دراز مدت)، درماتیت تماسی (به احتمال قویدر اثر گوایانولید پراکسیدها از جمله آلفا- پروکسی آشی فولید)

موارد احتیاط و منع مصرف

حاملگی (محرک انقباض رحم است)، شیردهی، کودکان زیر دو سال، حساسیت بهبومادران و سایر اعضای خانوادهٔ Compositae از مصرف این دارو در ناحیهٔاطراف و داخل چشم خودداری شود.

تداخلات دارویی

با آنتی اسیدها، H2 Blockers، مهارکننده‌های پمپ پروتون ← کاهش اثراتداروها با آنتی کواگولانت‌ها و ضد پلاکت‌ها (هپارین، وارفارین، سالیسیلات) ← افزایش ریسک خونریزی با داروهای ضد فشار خون ← کاهش بیش از حد فشار خون بامضعف‌های CNS (مسکن- خواب آورها، الکل، opiateها، باربیتورات‌ها) ← over sedation با املاح آهن ← کاهش جذب املاح ◄مصرف با فاصلهٔ۲ ساعته از هم

بخش‌های داروئی

• سرشاخه‌های گل دار
• برگ

گل بومادران جهت دفع کرمهای معده و روده بسیار مفید می‌باشد.منع مصرفبرای اشخاصی که دارای حساسیت‌های فصلی می‌باشند وجود دارد.جهت بهبودسوءهاضمه و دیگر موارد گوارشی مفید است.مقدار مصرف برای اشخاص بالغ روزانه۲۵گرم بیشتر توصیه نمی‌شود.

ترکیب‌های شیمیائی

روغن‌های فرار: کامازولن، کامفر و ...

• سزکویی ترپن: لاکتون آکیلئین

خواص درمانی

ضد التهاب، ضد تب، ضد اسپاسم، آرام بخش دردهای معدی، محرک گوارشی، مقویمعده، ضد نفخ، ملین، صفرا آور، برطرف کننده بی اشتهایی، ضد میکروب قوی، ضدویروس، ضد باکتری، ضد کرم، شستشو دهنده و ضد عفونی کننده، ضد عفونی کنندهمجاری ادراری، ادرار آور، معرق، ضد درد و مسکن، قابض مخاط، ضد حساسیت، ضداحتقان، خلط آور، شل کننده عروق محیطی، کاهنده پر فشاری خون، ضدترومبوز مغزی و شریانی، تقویت رگ‌های واریسی، التیام دهنده زخم و جراحات، بندآورنده خونریزی، قاعده آور، منظم کننده قاعدگی، کاهش دهنده خونروی ماهیانه وکاهش درد، رفع کننده بواسیر، ضد شوره سر، مرطوب کننده پوست.

----------------------

شناسنامه

شرح گیاه

گیاه ماش بومی هندوستان است ولی در نقاط دیگر از جملهایران می روید دانه ماش غنی از پروتئین بوده و بعنوان ماده غذائی مورد مصرفدارد وهمچنین بعنوان غذای دام تیز مصرف می گردد. ماش گیاهی است یکساله بهشکل بوته ای یا بالا رونده ریشه های آن مستقیم و قدری منشعب هستند. ساقه هاراست، ظرفیت، منشعب کرک دار، به رنگ سبز روشن و به ارتفاع 45 تا 90 سانتیمتر می باشند.
گل آذین آن بصورت خوشه و گلهای آن که به رنگ لیمویی زرد می باشند برروی دمگل بلندی قرار گرفته اند. غلافهای آن باریک، استوانه ای و کمی کرکدار بوده که قبل از رسیدن سبز روشن یا سبزتیره و به هنگام رسیدن سبز مایلبه قهوه ای یا سیاه رنگ می شود. در هر بوته 2 تا 8 غلاف و در هر غلاف 10 تا 20 بذر به رنگ سبز، طلایی، قهوه ای و سیاه دیده می شوند.
وزن هزار دانه آن 20 تا 40 گرم است.

نیازهای اکولوژیکی

آب و هوا: ماش گیاهی است گرمسیری که معمولاً دردمایبالاتر از 16 درجه سانتی گراد رشد می کند و در دمای کمتر از ( 1- ) درجه ازبین می رود. این گیاه تابستانه بوده و دارای نیاز حرارتی زیادی است. انواعپاکوتاه ماش نسبت به انواع پابلند آن به درجه حرارت کمتری نیاز دارد. درجهحرارت لازم برای جوانه زدن آن 8 درجه سانتی گراد است و چنانچه در طول رشددما کمتر از 12 درجه باشد بخوبی رشد نمی کند در مناطق خشک نیمه گرمسیر وگرمسیر، مانند ایران فقط تحت شرایط آبی محصول می دهد. این گیاه به خشکیمقاوم بوده و به ماندابی حساس است. ماش گیاهی است روز کوتاه اما تعداد کمیاز واریته های آن به طول روز بی تفاوت هستند.
خاک: ماش را درانواع خاکها می کارند ولی دراراضی سبک و غنی از مواد آلییا خاکهای شنی رسی عملکرد آن بیشتر است. به خاکهای بیش از حد مرطوب حساسبوده و در خاکهای گرم و خشک محصول خوبی تولید می کنند این گیاه به ازت وفسفر واکنش نشان می دهد افزایش ازت تا 20 کیلوگرم در هکتار محصول گیاه راافزایش می دهد حال آنکه افزایش فسفر از 0 تا 60 کیلوگرم درهکتار محصول دانهرا افزایش داده است.

ارقام ماش

1- ماش گوهر: به رنگ سبز روشن و قلوه ای شکل، وزن 1000 دانه 25 گرم تا حدودی مقاوم به امراض، طول مدت رشد 75 روز
2- ماش پرتو: به رنگ سبز تیره و گرد، مقاوم به امراض، وزن 1000 دانه 40 گرم، طول مدت رشد 73 روز
3- ماش مهر: به رنگ سبزروشن و استوانه ای شکل، مقاوم به امراض، وزن هزار دانه 48 گرم، طول مدت رشد 80 روز
کاشت: چون ماش گیاهی، تابستانه و وجینی است لذا، باید در پائیز سال قبلبرای کاشت آن زمین را به عمق 25 تا 30 سانتی متر شخم در و اگرکود دامیلازم باشد باید همراه این شخم به زمین داد. در بهار سال بعد به عمق 10 تا 20 سانتی متر شخمی متوسط زده می شود. معمولاً بذرهای آن را به روش دست پاش،کپه ای و خطی کشت می کنند. مقدار بذر لازم بسته به جنس خاک، روش کاشت واندازه بذر متفاوت بوده و معمولاً بین 30 تا 40 کیلو گرم بذر مصرف می کنند.
داشت

مبارزه با بیماریها و آفات: (1) بیماری مرگ گیاهچه ماش: قارچ را یزودکیتنا باعث پوسیدگی بذر و مرگ گیاهچه می شود لذا بذرها را باقارچ کشهای مناسب مثل تتراکلرو تیابندازول به نسبت 2 گرم برای هر کیلوگرمبذر استفاده می کنند.
2) بیماری و ویروسی موزائیک ماش: این ویروس باعث لک و پیس شدن، پیچیدگیو بدشکلی برگها و ضعف بوته می شود. این ویروس از راه بذر منتقل شده و عاملانتشار آن شته ها هستند.
3) بیماری ویروسی موزائیک یونجه : لکه های زرد رنگی بر روی ماش بوجود می آید عامل انتقال آن از روی یونجه به ماش شته ها هستند.
مبارزه؛ علفهای هرز باید مثل تمامی حبوبات، باید در دستور کار قرار گیرد.

برداشت

درایران این گیاه پس از برداشت جو یا گندم کاشته می شودو درپائیز هنگامیکه دانه هایآن سفت و غلافهای آن زرد یا سیاه شدند محصولآن را در چند نوبت برداشت می کنند. مقدار عملکرد آن از 400 تا 700 کلوگرمدرهکتار بوده و تا 1500 کیلوگرم در هکتار می توان از آن محصول گرفت.
تذکر: در مناطق گرمسیری اغلب ماش را به صورت درهم با سایر غلات می کارند.

خواص ماش:

ماش، یکی از موادغذایی است که در گروه حبوبات جای می‌گیرد. همان‌طورکه می‌دانید، در برنامه غذایی روزانه، حبوبات مهم‌ترین منبع تامین پروتئینگیاهی هستند و ماش نیز ارزش تغذیه‌ای بسیار بالایی دارد و در اکثر جوامعمنبع عمده تامین پروتئین به ویژه برای گیاه‌خواران است....

ماش ویژگی‌های متفاوتی دارد و یکی از مواد غذایی‌ای‌ است که تقریبا از نظر مواد مغذی متعادل به شمار می‌رود.
ولی وجود برخی از مواد مغذی در آن، ویژگی خاصی را به این ماده ‌غذاییمی‌دهد. از جمله اینكه میزان اسیدفولیک آن بسیار بالاست بنابراین خوردن ماشبرای پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌-عروقی بسیار مفید است.
پتاسیم ماش نیز فراوان است؛ پس مصرفش به افرادی که مبتلا به پرفشاری خونهستند، توصیه می‌شود. ماش از نظر منگنز و سلنیوم که خاصیت آنتی‌اكسیدانیدارند نیز غنی است و خوردن آن موجب پیشگیری از بیماری‌های مزمن می‌شود.

از سوی دیگر، این ماده غذایی کاهش‌دهنده قند و چربی خون است و مطالعاتانجام شده از سوی انجمن دیابت آمریكا نشان داده که ماش برای درمان اسهالنیز مفید است؛
ضمن اینکه زودهضم هم هست و از آنجا که ماده غذایی متعادلی است، مصرفش بهدیابتی‌ها هم توصیه می‌شود. البته بهتر است كه این ماده غذایی به صورتجوانه مصرف ‌شود.
یادتان باشد كه استفاده از آن به این شكل خواص ماش را چند برابر می‌كندزیرا فرآیند جوانه زدن باعث می‌شود همه مواد مغذی به‌خصوص آهن در دسترسافزایش یابد پس برای مبتلایان به کم‌خونی بسیار مفید است.
مصرف ماش هیچ‌گونه ممنوعیتی برای هیچ‌کس ندارد اما کسانی که اسیداوریک یانقرس دارند، باید موادغذایی پروتئین داری را که پورین گیاهی دارند،‌محدودکنند. البته ترکیبات پورینی در ماش نسبتا کم است و لازم نیست این افراد نیزماش را از برنامه غذایی خود کاملا حذف کنند؛ بلكه تنها محدودیت به خرجدادن در مصرف آن كفایت می‌كند.

. 1.  طبع ماش كمي سرد و خشك است.

2. براي از بين بردن لك‎هاي سفيد: ابتدا ماش را بگذاريد جوانه بزند سپس با كمي نمك آب‎پز نموده ميل كنيد اگر به اين خوردن ادامه بدهيد امكان سياه شدن مو هم وجود دارد.

3.   خوردن ماش براي كساني كه مبتلا به خارش شديد بدن هستند مفيد مي‎باشد.

4. سخني از حضرت رضا^(ع) در رابطه با ماش: اگر ماش تازه را با برگ آن كوبيده و عصاره آن را گرفته هنگامي كه گرسنه باشيد قدري از آن را بنوشند و به محل سفيدي پوست (بيهق) بمالند، درمان مي‎گردند.

5.   ضماد آرد ماش براي رفع التهابات سطحي بدن بخصوص لك و پيسي به كار مي‎رود.

6.   يك غذاي خوب براي كساني كه اسهال شده‎اند ماش و برنج كم‎چربي است.

7.   براي درمان ورم ماش تازه بجوشانيد، سپس له كنيد با زرده تخم‎مرغ مخلوط كرده بر موضع ورم بماليد.

8.   ماش التهاب‎هاي صفرا را از بين مي‎برد.

9.   تسكين دهنده سرفه است.

10. براي رفع دانه‎هاي سرخك و آبله به صورت ضماد استفاده شود.

------------------------

----------------------------

كليات گياه شناسي

بابونهگياهي است دائمي و كوچك بارتفاع تقريبا 30 سانتيمتر داراي بوئي معطر كه درچمنزارها و اراضي شني مي رويد . ساقه آن برنگ سبز مايل به سفيد ، برگهاي آنكوچك متناوب و داراي بريدگيهاي باريك و نامنظم و پوشيده از كرك است . گلهايآن مجتمع در يك طبق كه بطور منفدر در انتهاي ساقه گل دهنده در تابستان ظاهرمي شود . در هر طبق گلهاي سفيد در اطراف و گلهاي زرد در قسمت وسط قراردارند .

تركيباتشيميايي:

گلهايبابونه داراي اسانس روغني آنته مين ( anthemine) تانن ، فيتوسترول و همچنين ماده اي تلخ بنام اسيد آنته ميكanthemique acidمي باشد .

خواصداروئي:

بابونهاز نظر طب قديم ايران گرم و خشك است و از تقويت كننده هاي تلخ بحساب مي آيد .

جالينوسحكيم آنرا براي درمان تب و لرزهاي نوبه اي بكار مي برد .

1) يكياز مهمترين خواص بابونه درمان زخم معده و ورم معده است و اين گياه بآسانياين مرض را درمان مي كند و آنهائيكه سالهاست با اين مرض دست بگريبان هستندو از قرص هاي مختلف گران قيمت نظيرlozacوzantacو غيره استفاده مي كنند مي توانند با استفاده ازبابونه خرج داروي خود را پس انداز كنند و همچنين سلامتي خود را بازيابند .

برايدرمان زخم معده يك ليوان چاي غليظ بابونه درست كنيد (4 قاشق چايخوري بابونهدر يك ليوان آبجوش و يا چهار تا چاي كيسه اي بابونه در يك قاشق ليوان آبجوش ) و صبح ناشتا هستيد اين ليوان چاي را بنوشيد و سپس در رختخواب به پشتدراز بكشيد و بعد از چهار دقيقه بخوابيد و البته بعد از يكربع ساعت ميتوانيد صبحانه خود را ميل كنيد . اين عمل را بمدت دو هفته ادامه دهيد تازخم و ورم معده بكلي شفا يابد.

2) بابونه اعصاب و قواي جنسي را تقويت ميكند .

3) بابونه مقوي مغز است.

4)بابونهادرار آور و قاعده آور است .

5)اينگياه ترشح شير را در مادران شير ده افزايش مي دهد .

6)درمانكننده سردرد و ميگرن است .

7)استفاده از بابونه سنگ مثانه را خرد و دفع مي كند .

8)اگركسي قطره قطره ادرار مي كند به او چاي بابونه دهيد تا درمان شود .

9)بابونهدرمان كننده كمي ترشحات عادت ماهيانه است .

10)برايدرمان چشم درد ، بابونه را در سركه ريخته و بخور دهيد .

11)برايتسكين دردهاي عضلاني چاي بابونه بنوشيد .

12)جويدنبابونه براي التيام زخم هاي درمان مفيد است .

13)خوردن 5 گرم ريشه بابونه با سركه رقيق محرك نيروي جنسي است ( ريشه بابونه گرم ترو خشك تر از گل بابونه است )

14)بابونه تب بر و تسكين دهنده درد است .

15)بابونه تقويت كننده معده است .

16)برايتسكين درد در هنگام دندان درآوردن بچه ها ، بآنها چاي بابونه بدهيد .

17)برايرفع بيخوابي و داشتن يك خواب آرام و راحت ، كافي است ده دقيقه قبل از اينكهبه رختخواب برويد يك فنجان چاي بابونه بنوشيد .

18)بابونه درمان كننده بي اشتهايي است .

19)بابونه براي رفع ورم روده موثر است .

20)چايبابونه درمان كننده كم خوني است .

21)ازبابونه براي رفع كرم معده و روده استفاده كنيد .

22)بابونه تسكين دهنده دردهاي عادت ماهيانه است .

23)بابونه براي رفع زردي مفيد است .

24)حمامبابونه اثر نيرو دهنده درد . براي اين منظور چند قطره اسانس بابونه را دروان حمام ريخته  مدت يكربع ساعت در آن دراز بكشيد .

25)برايتسكين درد ، چند قطره اسانس بابونه را با يك قاشق روغن بادام مخلوطكرده وروي محل هاي دردناك بماليد درد را تخفيف مي دهد .

26)اسانسبابونه مخلوط با روغن بادام براي رفع ناراحتي هاي پوستي نظير اگزما ، كهيرو خارش مفيد است .

27)برايرفع گوش درد و سنگيني گوش ، يك قطره روغن بابونه را در گوش بچكانيد .

28)اسانسبابونه چون اثر قي آور درد در مورد مسموميت هاي غذايي مصرف مي شود .

29)روغنبابونه را براي از بين بردن كمردرد ، درد مفاصل و نقرس روي محل درد بماليد .

30)باچاي بابونه اگر موهاي بلوند را بشوئيد آنها را روشن تر و شفاف تر مي كند .

31)آنهائيكه يائسه شده اند بهتر است همه روزه چاي بابونه بنوشند زيرااختلالات يائسگي را برطرف مي كند .

32)بابونه ضد آلرژي است .

طرزاستفاده:

اسانس بابونه : حدود 0/8 تا 1 درصد اسانس در اين گياه وجود دارد كه بوسيله تقطير با بخارآب بدست مي آيد . رنگ اين اسانس آبي روشن است ولي در اثر كهنه شدن برنگ زردمايل به قهوه اي در مي آيد . بوي اين اسانس بسيار قوي و طعم آن معطر وسوزانده است . اسانس بابونه در عطر سازي و براي معطر كردن غذاها بكار ميرود .

چايبابونه با دم كرده بابونه : براي درست كردن چاي بابونه يك قاشق چايخوريگياه بابونه خشك را در يك فنجان آب جوش ريخته و بمدت 5 دقيقه بگذاريد دمبكشد .

روغنبابونه با روغن زيتون : گل خشك بابونه را با  برابر وزنش روغن زيتونمخلوط كرده و روي آتش ملايم بگذاريدتا دم بكشد ( نبايد بجوشد ) و گاه گاهآنرا هم بزنيد . سپس آنرا از روي آتش برداريد و بگذاريد تا مدت 24 ساعتبحال خود بماند . سپس آنرا از صافي با فشار در كرده و در شيشه اي دربستنگهدري كنيد ( براي نفخ شكم و قولنج آنرا روي شكم بماليد )

روغنبابونه : براي تهيه روغن بابونه مقدري از گل خشك بابونه را با چهار برابروزن آن روغن كنجد مخلوط كرده و سپس باندازه دو برابر گل بابونه بآن آباضافه كنيد . آنرا روي چراغ گذاشته و بگذاريد بجوشد تا اينكه آب آن بكليتبخير شود و فقط روغن باقي بماند البته بايد دقت كرد كه روغن نسوزد .

مضرات :

مضرات خاصي برايآن بيان نشده است

------------------

---------------

---------------

---------------

کلپوره 
گیاهیاست علفی، پایا، پرشاخه به ارتفاع 10 تا 35 سانتیمتر و دارای ظاهر سفیدپنبه‌ای که معمولاً در نواحی بایر، سواحل سنگلاخی و ماسه‌زارهای نواحی جهانمی‌روید. برگهای آن باریک، دراز و پوشیده از کرکهای پنبه‌ای در هر دو سطحپهنک است. گلهائی به رنگهای سفید، سفید مایل به زرد و یا زرد و حتی ارغوانیدارد. این حالت متغیر بودن نه تنها در رنگ گل بلکه در وضع ساقه گیاه که بهصورت پرپشت و پرشاخه و یا به حالت خوابیده درمی‌آید نیز دیده می‌شود. زمانگل دادن آن به تناسب شرایط محیط زندگی بین خرداد و مرداد است. زنبور عسلبه علت وجود نوش در گلهای آن به سمت گیاه جلب می‌گردد

اندام داروئی:
 قسمت مورد استفاده گیاه سرشاخه گلدار گیاه است.

زمان جمع‌آوری:
 به تناسب شرایط محیط زندگی بین ماههای خرداد و مرداد است.

دامنه انتشار:
 درنواحی بایر، سواحل سنگلاخی و ماسه‌زارهای نواحی مختلف اروپا، منطقهمدیترانه، شمال آفریقا و جنوب غربی آسیا منجمله ایران می‌روید. این گیاهپراکندگی وسیع در نواحی مختلف شمال، مغرب، جنوب و مرکز ایران، منطقه البرز،اطراف تهران مخصوصاً در غالب نواحی نیمه بایر و کوهستانهای نیمه‌خشک دارد.

اجزای متشکله: عصارۀ گیاه teucrium polium محتوی مواد مؤثره زیرهمی‌باشد. دی ترپنوئیدها، 7ـ5ـ گلیکوزید، 6 ـ متوکسی جنگوانین و اسانس فرارکه بیشترین مواد این اسانس ژرماکرن b، d، بتاکاریوفیلن، هومولن و کاریوفیلناکساید می‌باشد.

خواص درمانی:
 استفادهاز این گیاه به طوری که در کتب داروئی قدیمی وارد است به زمانهای نسبتاًدور نسبت داده می‌شود مانند آنکه بقراط، دیوسکورید، پلین و جالینوس از آندر آثار خود نام برده‌اند و چون گیاه ظاهری کاملاً مشخص دارد. نوع مورد نظرحکما در زمانهای قدیم، همین گیاه فعلی بوده است.

سرشاخه‌های گلدار گیاه اثر مقوی، نیرو دهنده و ضد تشنج دارد و اگر گردآن وارد بینی شود مخاط بینی را تحریک کرده و ایجاد عطسه می‌نماید. مصرف آنرا با بررسی‌هائی که بعمل آمده در رفع سردرد، ضعف عمل دستگاه تغذیه،بیماریهای دستگاه تناسلی ـ ادراری و تأخیر یا عدم وقوع قاعدگی به علت ضعفکلی مؤثر می‌باشد. در ضمن اثر ضد تشنج نیز دارد. از این گیاه تلخ دربلوچستان، ایران و هندوستان برای رفع درد ناحیه قلب استفاده می‌شود؛ بعلاوهتب‌بر است و از جوشاندۀ گیاه در آب و با خیساندن و یا دم کردۀ آن در آب درموارد سرماخوردگی مصرف می‌شود. در کرمان نیز برای رفع ناراحتی هاضمه ودل‌درد از آن استفاده می‌کنند.

اثرات فارماکولوژیکی گیاه:
 طبقتحقیقات انجام شده در مرکز تحقیق و توسعه شرکت باریج‌اسانس، اسانس کلپورهدارای خاصیت ضد اسپاسم قوی بر روی انقباضات ایجاد شده توسط استیل کولین وکلرور پتاسیم می‌باشد (با غلظت 36ـ9 انقباضات ناشی از استیل کولین را مهارمی‌کند و ic50 این اسانس در مهار انقباضات ناشی از kcl برابر 18 است). تأثیر این اسانس بر مهار هر دو نوع انقباض مزیت این گیاه را نسبت بهآتروپین و هیوسین که تنها بر روی انقباضات ناشی از استیل کولین مؤثر هستندنشان می‌دهد. در ضمن برای فلاونوئیدهای موجود در فرآورده (لوتئولین 7ـ5گلیکوزید) نیز اثرات آنتی اسپاسمودیک گزارش شده است.

مکانیسم اثر:
 سیستماعصاب پارا سمپاتیک که از جمله سیستمهای عصبی خودکار بدن است (سیستم دیگرسمپاتیک است). مسئول انقباض و حرکات دستگاه گوارش می‌باشد. استیل کولین یکحامل شیمیائی است که با ترشح از انتهای اعصاب پارا سمپاتیک سبب بروز اثراتاین اعصاب بر اندامهای مختلف می‌شود. بنابراین یک داروی آنتاگونیست استیلکولین می‌تواند مانع اثرات این ماده در اندام مورد نظر شود و اثرات استیلکولین را معکوس نماید. مواد مؤثره گیاه کلپوره آنتاگونیست استیل کولینمی‌باشند. این مواد با مهار کانال‌های کلسیم مانع از ورود کلسیم از مایعخارج سلولی به داخل غشاء پایانه‌های عصبی در هنگام دپولاریزاسیون (مرحله‌ایکه به علت ورودیون‌های سدیم با بار مثبت پتانسیل الکتریکی داخل غشاء بهسمت مثبت میل می‌کند) شده، جلو آزاد شدن استیل کولین را از وزیکول‌هایالتهابی عصب گرفته، در نتیجه امکان انتقال پیام عصبی در طول مسیر نورون‌ها ونیز انتقال پیام عصبی به ماهیچه‌های صاف دستگاه گوارش از میان رفته یاحداقل کاهش می‌یابد. در نتیجه دارای اثرات آنتی‌اسپاسمودیک می‌باشد.

موارد استفاده و خواص :‌کلپوره بعنوان تقویت کننده ،‌ادرارآور ،‌ضد اسهال و دهان شویه در فرانسه و ایتالیا دارای مصرف عمده است . این گیاه بعنوان داروی مورد استفاده در درمان کمکی در برنامه های کاهش وزن نیز مورد استفاده قرار می گرفت.

این گیاه مدت زیادی است که دیگر مورد استفاده قرار نمی گیرد زیرا گزارش شده است که سبب ایجاد ناراحتی های کبدی می گردد. گونه t.scorodonia یکی از داروهای ویژه جهت درمان التهاب برونشیتی می باشد.

شکل و مقدار مصرف : دم کرده ها و جوشانده های حاصل از این گیاه سابقاً‌ استفاده زیادی داشته است ،‌اما در بررسی ها و مطالعات مشخص شده که ابتدا باید با توجه به مواد موثره موجود در این گیاه میزان ایمنی و نیز دز مناسب آن مشخص و سپس تجویز یا مصرف گردد.

مواد موثره : لاکتون های دی ترپن از نوع انت – کلرودان از مواد موثره اصلی این گیاه هستند که شامل دی هیدروتئوجین ،‌تئوکرین های a تا g ،‌تئوفلین ،‌تئوفلیدین و ایزوتئوفلیدین می باشند.

کلپوره علاوه بر این مواد حاوی تری ترپن ها ، اسانس روغنی ،‌فلاونوئید ها و گلیکوزیدهای اسید فنولیک ( مانند تئوکریوزید)نیز میباشد.دیگر گونه های جنس teucrium نیز سرشار از لاکتون های دی ترپن و گلیکوزید های ایریدوئید ( مانند هارپاژید و 8-او-استیل هارپاژید ) می باشند.

اثرات درمانی : فعالیت و اثرات دارویی ترکیبات مختلف موجود در این گیاه بطور کامل مورد بررسی قرار نگرفته است . لاکتون های ترپنوئید در واقع مواد تلخ هستند و احتمالاً‌ سبب تحریک دستگاه گوارشی و ایجاد اثرات ضد زکام می گردند. این نکته که کدامیک از ترکیبات موجود در این گیاه می توانند سبب ایجاد التهاب حاد کبدی شوند هنوز مشخص نشده است.

احتیاط : کلپوره می تواند سبب ایجاد ناراحتی های کبدی گردد و بهمین دلیل مصرف فرآورده های این گیاه در فرانسه ممنوع شده است.

-------------------------------------------

کلیات گیاه شناسی

انجیر درختی است با برگهای زرد و پنجه‌ای برنگ سبز خاکستری که بلندیآن تا شش متر می‌رسد و چون در مقابل سرمای شدید مقاومت ندارد بنابراین درمناطق معتدله و گرمسیر کشت می‌شود. درخت انجیر معمولا از سال چهارم شروع بهمیوه دادن می‌کند و تا سن بیست سالگی میوه می‌دهد.

ترکیبات شیمیایی

انجیر میوه مغذی و خوش طعمی است. دارای مواد قندی ، مواد ازته ، چربی ، مواد معدنی ،آمینو اسید ، آنزیمهای مختلف و کاروتن می‌باشد. در برگهای آن حدود 0.6 درصد مواد تلخیمانند فیکوسین ficusin و برگاپتین bergaptene وجود دارد. شیره سفیدی که باشکستن شاخه‌های درخت انجیر و یا از میوه نارس آن خارج می‌شود بسیار سمیاست و اگر بر روی پوست زده شود سلولها را از بین برده و می‌کشد. برگهایانجیر دارای glycosiderutin می‌باشد.

خواص دارویی

خواص میوه

• انجیر تعرق بدن را زیاد می‌کند.
• ادرار آور است.
• حرارت بدن را کاهش می‌دهد.
• چاق کننده است و آنهایی که می‌خواهند وزن اضافه کنند و یا برایبیمارانی که دوره نقاهت خود را می‌گذرانند بسیار مفید است. بدین منظورمی‌توان آنرا با شیر سویا مخلوط کرده و بین غذاها خورد.

• انجیر یبوست را برطرف می‌کند و یکی از بهترین میوه‌ها برای تمیز کردن روده بزرگ و رفع یبوست است.
• برای درمان ناراحتیهای سینه حدود 20 گرم از خرما ، عناب ، انجیرخشک و مویز را باهم مخلوط کرده و آسیاب کرده سپس این پودر را با یک لیتر آبجوشانده تا حجم آن به نصف برسد. از این جوشانده می‌توان به مقدار سه فنجاندر روز مصرف نمود.
• جوشانده انجیر خشک درمان کننده التهاب مجاریدستگاه تنفسی ،کلیه ،ذات‌الریه،ذات‌الجنب،سرخک ،مخملک وآبلهمی‌باشد.
• جوشانده غلیظ انجیر خشک برای رفعسرماخوردگیبسیار مفید است.
• برای برطرف کردنسیاه سرفه،برونشیتوذات‌الریهاز قهوه انجیر استفاده کنید و برای درست کردن این قهوه انجیر را ابتدا بو داده و سپس آنرا آسیاب کنید تا به صورت پودر درآید.
• انجیر دستگاه هاضمه را تقویت می‌کند.
• انجیر برای درمان سوء هاضمه مفید است.
• سوپ انجیر بسیار مقوی است و برای افزایش شیر در زنان شیر ده مفید است. برای تهیه سوپ ، انجیر نارس را با گوشت بپزید‌.
• برای برطرف کردن ورم گلو ، 50 گرم انجیر زرد را در 500 گرم شیرریخته و مدت 15 دقیقه بگذارید سپس آنرا غرغره کنید و مقدری از آنرا نیزبنوشید.
• جوشانده انجیر خشک در شیر برای درمانآنژین، ورم لثه و ورم مخاط دهان نیز موثر است.

• يکی از داروهای بسیار موثر برای درمانآرتروز و درد مفاصل ، مخلوط شیر بز و انجیر سیاه می‌باشد. این مخلوط سموم مختلف را از بدن خارج کرده و درد را از بین می‌برد.
• انجیر را می‌توان همراه با میوه‌های دیگر مصرف کرد انجیر با میوه‌های اسیدی مانندپرتقال وگریپ فروتسازگار نیست.
• انجیر برای آنهایی که قند خونشان پایین می‌آید و یکباره احساس ضعف می‌کنند مناسب است زیرا قند آن به سرعت در روده کوچک جذب می‌شود.
• خوردن انجیر باعث افزایش نیروی جنسی می‌شود.
• انجیر تقویت کنندهکبد است.
• اگر ترشح ادرار کم باشد خوردن انجیر باعث ازدیاد آن می‌شود.
• برای برطرف کردن ورم بناگوش و دمل‌ها ، ضمادی از انجیر خشک با گندم درست کرده و روی ورم دمل بگذارید.
• دم کرده انجیر باشنبلیله برای سینه درد و رفع خشونت سینه مفید است.
• برای رفع ورمطحال ، انجیر را به مدت نه روز در سرکه خیس کنید و هر روز پنج عدد آنرا با سرکه بخورید.
• انجیر ضد سرطان است.
• انجیر در معالجه بیماریهای پوستی موثر است.

خواص شیره درخت انجیر

• مسهل بسیار خوبی است.
• دارای دیاستازهای مختلفی است و برای نرم و ترد کردن گوشت بکار می‌رود.
• شیره درخت انجیر را اگر به مدت چند روز روی زگیل و یا میخچه پا بگذارید آنرا از بین می‌برد.
• برای معالجه بیماریهای پوستی مفید است.
• شیره درخت انجیر را با زرده تخم مرغ و یا روغن مخلوط کنید و روی زخمها بگذاریدباعث التیام آنها خواهد شد.
• ضماد شیره درخت انجیر با شنبلیله برای رفعنقرسمفید است.
• برای معالجه جراحتهای پوستی ضمادی از شیره درخت انجیر با در جو درست کرده روی آنها بگذارید.
• مالیدن شیره درخت انجیر بر روی سر از ریزش مو جلوگیری می‌کند.

خواص برگ انجیر

• جوشانده برگ درخت انجیر شکم درد را برطرف می‌کند.
• برگ پخته درخت انجیر ملین است.
• برگ انجیر را له کنید و برای برطرف کردن درد بواسیر بر مقعد بمالید.
• برای برطرف کردن ورم و تومورهای مختلف برگ انجیر را روی این قسمتها بگذارید.
• جوشانده ساقه‌های جوان درخت انجیر آب اضافی را از بدن خارج می‌کند.
• برای درمان اسهالهای ساده و خونریزیهای مختلف از جوشانده پوست تازه درخت انجیر استفاده کنید.
• برگ درخت انجیر را در آب جوش ریخته و بگذارید کمی سرد شود و داخللگنی بریزید و داخل آن بنشینید بواسیر دردناک و متورم را درمان می‌کند.

مضرات

انجیر برای کبدهای ضعیف مناسب نیست و آنهایی که کبد ضعیف دارند بایدانجیر را با گردو بخورند. زیاده‌روی در مصرف انجیر تولید نفخ شکم و اسهالکرده و برای چشم نیز مضر است.

میوه ای مقوی و شیرین است که در قرآن به آن قسم خورده شده است. نام عربی آن " تین " و نام انگلیسی آن " "fig"می باشد.

درخت انجیر بومی آسیای غربی و كشورهای مدیترانه است و از آنجا به عربستان ، سوریه و فلسطین اشغالی برده شده است .

انجیردرختی است با برگ های زرد و پنجه ای و به رنگ سبز خاكستری كه بلندی آن تاشش متر می رسد و به دلیل عدم مقاومت در مقابل سرمای شدید ، در مناطق معتدلهو گرمسیر كشت می شود .

درخت انجیر معمولا از سال چهارم شروع به میوه دادن می كند و تا سن بیست سالگی میوه می دهد.

ارزش غذایی انجیر

انجیر، قند زیادی دارد. 50 درصد انجیر خشک را قند تشکیل می دهد. همچنین منبع خوبی از پتاسیم ، منیزیم  ، کلسیم  ، فسفر  و ویتامین های c  , b , a  است.

انجیرمنبع غنی فیبر غذایی می باشد. لیگنین یک نوع فیبرغذایی غیرمحلول است که بهمقدار زیاد در انجیر وجود دارد و نقش عمده ای در جلوگیری و رفع یبوستدارد.

انجیر منبع غنی فیبر غذایی و نیز منبع خوبی از منیزیم ، کلسیم ، فسفر و ویتامین های c , b , a است.

سایر خواص غذایی انجیر عبارتند از :

1- از انجیر می توان در رژیم های غذایی خاص مثل رژیم کم چربی ، کم سدیم ، پرفیبر ، کاهش وزن ، دیابتی و حتی رژیم غذایی مدیترانه ای استفاده کرد.

2- انجیر سدیم و چربی ندارد و مانند سایر میوه ها بدون کلسترول است.

3- 40 گرم انجیر تازه یا یک چهارم لیوان از خرد شده ی آن، معادل یک واحد میوه است.

4- 5/1 عد انجیر خشک معادل یک واحد میوه یا 15 گرم کربوهیدرات است که کربوهیدرات آن از گلوکز و فروکتوز تشکیل شده است.

5- انجیر، فیبر غذایی بالایی دارد و هر واحد آن 20 درصد نیاز روزانه را تأمین می کند که بیش از هر نوع میوه تازه یا خشک می باشد.

6- انجیر بیش از سایر میوه ها املاح دارد. 40 گرم انجیر تازه دارای 244 میلیگرم پتاسیم ( 7 درصد نیاز روزانه ) ، 53 میلی گرم کلسیم ( 6 درصد نیازروزانه ) و 2/1 میلی گرم آهن ( 6 درصد نیاز روزانه ) می باشد.

خواص درمانی انجیر

انجیر از نظر طب قدیم ایران ، گرم و تر است .

- انجیر تعرق بدن را زیاد می كند .

- ادرار آور است . اگر ترشح ادرار كم باشد ،خوردن انجیر باعث ازدیاد آن می شود .

- حرارت بدن را كاهش می دهد .

- چاق كننده است و برای آنهایی كه می خواهند وزن اضافه كنند بسیار مفید است . بدین منظور می توان آن را با شیر مخلوط كرد و در بین غذاها خورد.

- انجیر ( تازه یا خشک ) یبوست را برطرف می كند و یكی از بهترین میوه هابرای تمیز كردن روده بزرگ و رفع یبوست است . در قدیم برای از بین بردنیبوست از شربت انجیر استفاده می كردند .

- برای درمان ناراحتی های سینه حدود 20 گرم از خرما ، عناب ، انجیر خشك و مویز را با هم مخلوط كرده و آسیاب می کنند. سپس اینپودر را با یك لیتر آب می جوشانند تا حجم آن به نصف برسد . از این جوشاندهمی توان به مقدار سه فنجان در روز مصرف نمود .

- جوشانده انجیر خشك درمان كننده التهاب مجاری دستگاه تنفسی ، كلیه ، ذات الریه ، ذات الجنب ، سرخك ،مخملك و آبله می باشد .

- جوشانده غلیظ انجیر خشک برای رفع سرماخوردگی بسیار مفید است و غرغره کردن آن گلودرد را برطرف می کند.

- برای برطرف كردن سیاه سرفه ، برونشیت و ذات الریه از " قهوه ی انجیر" استفاده كنید. برای درست كردناین قهوه ، انجیر خشک را ابتدا بو می دهند و سپس آن را آسیاب می كنند تابصورت پودر درآید .- انجیر دستگاه هاضمه را تقویت می كند .

- انجیر برای درمان سوء هاضمه مفید است .

- سوپ انجیر بسیار مقوی است و برای افزایش شیر در زنان شیرده مفید است .برای تهیه سوپ ، انجیر نرسیده را با گوشت بپزید .

- برای برطرف كردن ورم گلو ، 50 گرم انجیر زرد را در 500 گرم شیر ریخته ومدت 15 دقیقه بگذارید بماند. سپس آن را غرغره كنید و مقدری از آن را نیزبنوشید. می توانید آن را با عسل هم شیرین كنید .

- انجیر خشک جوشیده شده در شیر برای درمان آنژین ، ورم لثه و ورم مخاط دهان مفید است .

- یكی از داروهای بسیار موثر برای درمان آرتروز و درد مفاصل، مخلوط شیر بز و انجیر سیاه می باشد . این مخلوط سموم مختلف را از بدن خارج كرده و درد را از بین می برد.

 انجیر ، به خصوص انجیر خشک خیسانده در آب یا شیر ، موثرترین درمان برای رفع یبوست است.

- انجیر را می توان همراه با میوه های دیگر مصرف كرد. انجیر با میوه های اسیدی مانند پرتقال و گریپ فروت سازگار نیست .

- انجیر برای آنهایی كه قند خونشان پائین می آید و یك دفعه احساس ضعف میكنند مناسب است، زیرا قند آن به سرعت در روده كوچك جذب می شود.

- خوردن انجیر باعث افزایش نیروی جنسی می شود .

- برای برطرف كردن ورم بناگوش و دمل ها ، ضمادی از انجیر خشك با آرد جو و گندم درست كنید و روی ورم دمل بگذارید .

- دم كرده انجیر با شنبلیله ، برای سینه درد مفید است .

- برای رفع ورم طحال، انجیر را به مدت 9 روز در سركه خیس كنید و هر روز پنج عدد از آن را با سركه بخورید.

- انجیر ضد سرطان است .

- انجیر در معالجه بیماری های پوستی  موثر است .

- مربا و کمپوت انجیر برای درمان یبوست موثر است ،5 لذا می توان 3 یا 4 انجیر تازه را چهار قطعه کرد و در نیم لیتر شیر جوشاند تا بپزد و آن را با 12عدد کشمش صبح ناشتا بخورند.

- هضم انجیر آسان است و مصرف آن برای بچه ها و اشخاصی که از بستر بیماری برخاسته اند و دوره نقاهت را می گذرانند، بسیار مفید است.

- انجیر به علت دارا بودن دانه های ریز، باعث تقویت معده و روده می شود، ولی برای کبدهای ضعیف زیان آور است.

- سرشار بودن انجیر از پتاسیم، تامین کننده سلامتی کودکان ضعیف و کم خون  و بی اشتها ست.

- اگر انجیر و عسل را به طور مساوی با هم مخلوط نمایید و بخورید، جهت زخم معده  بسیار مفید است.

- انجیر به علت داشتن پتاسیم، درجه قلیائیت بدن را بالا برده و در دفع اوره و چربی خون بسیار موثر است.

- شربت انجیر، تسکین دهنده دردهای گلو و سرفه  است.

- انجیر خشک خیسانده شده در شیر بسیار خوشمزه و برای درمان یبوست شدید بسیار مفید است. همچنین خوردن انجیر خشک خیسانده در روغن زیتون  در صبح ناشتا ، برای رفع یبوست موثر است.

نظر پیامبر و امامان در مورد خواص انجیر :

*رسول گرامی اسلام (ص) خواص ذیل را برای انجیر بر شمرده اند و مسلمانان را به خوردن آن ترغیب کرده اند :

- انجیر میوه ای بهشتی است که بواسیر را قطع می کند.

- انجیر نقرس را معالجه می کند.

- انجیر، قوای جنسی را زیاد می کند و رطوبت و سردی را که موجب ضعف نیروی آمیزش است ، برطرف می نماید.

*حضرت علی (ع) می فرمایند : انجیر برای باد قولنج مفید است. در روز از آن زیاد بخورید ، ولی در شب کم بخورید.

* در حدیثی ازامام محمد باقر (ع) آمده است که فرمود:

برکبد "حزقیل" پیامبر زخمی ظاهر شد که او را آزار می داد. خداوند به او وحیکرد که شیره انجیر را بگیر و بر سینه خود بمال. وی نیز این کار را انجامداد و بهبود یافت.

* در حدیثی ازامام رضا (ع) چنین آمده است که :

انجیر بوی بد دهان  را از بین می برد ؛ استخوان را محکم می سازد؛ باعث رویش مو  می شود ؛ درد را بر طرف می کند و با وجود انجیر دیگر به دارو احتیاج نیست.

مضرات

- انجیر برای كبدهای ضعیف مناسب نیست و آنهایی كه كبد ضعیف دارند ، باید انجیر را با گردو  بخورند.

- زیاده روی در مصرف انجیر باعث نفخ شكم و اسهال می شود و برای چشم نیز مضر است .

- انجیر برای مبتلایان به بیماری قند مضّر است.

- انجیر برای مبتلایان به اختلال معده و روده مضّر است.

- زیاده روی در خوردن انجیر، برای معده و چشم  زیان آور است و خنثی کننده زیان آن، کرفس  است.

تهیه دسر با انجیر

برایتهیه پوره انجیر، 240 گرم انجیر را با یک سوم لیوان آب یا آب میوه، درمخلوط کن بریزید و با هم مخلوط کنید. پوره انجیر می تواند به عنوان یکجایگزین مناسب برای چربی و یک شیرین کننده در سفره غذایی شما استفاده شود.

.خرید و نگهداری انجیر

موقعخرید انجیر دقت کنید که تازه و پوست آن صاف باشد. اگر بوی ترشیدگی می داد،آن را نخرید ، زیرا این بو نشان می دهد که قند موجود در انجیر تخمیر ومیوه خراب شده است.

انجیر تازه را حتماً باید در یخچال نگهداری کنید ،ولی انجیر خشک را می توانید در یخچال یا در هوای اتاق نگهداری کنید. البتهباید در یک ظرف یا بسته بندی بدون هوا و رطوبت باشد که در اینصورت برایچندین ماه می توان آن را نگه داشت.

طی مطلبی در آینده خواص برگ و شیره درخت انجیر را برای شما بیان خواهیم کرد.

نیره ولدخانی – کارشناس تغذیه تبیان

منابع مورد استفاده :

- www.irteb.com

- www.meccagold.com/nutrition.htm

- www.californiafigs.com/nutrition/content1.html

- کتاب خواص میوه های خوراکی ؛ تالیف مرتضی نظری

---------------------------------------------------------

اسفناج Spinach
نام علمی Spinacia oleracea

كليات گياه شناسي
اسفناجگیاه بومی ایران است و از اوائل قرن اول میلادی کم کم به نقاط دیگر دنیاراه یافت . بطوریکه در تاریخ مسطور است اسفناج در قرن هفتم در چین و در قرندوازدهم در اسپانیا کشت میشده است .
کشت اسفناج در سال 1806 در آمریکا شروع شد .
اسفناجگیاهی است یکساله درای ساقه ای راست به ارتفاع نیم متر که برگهای آن پخن ونرم مثلثی شکل برنگ سبز می باشد . اسفناج نسبت به سرمای زمستان مقاوم است .
دو نوع اسفناج وجود دارد که بنام پائیزه و بهاره نامیده می شود . اسفناج بهاره در فصل بهار کاشته می شود و به اسفناج انگلیسی معروف است . نوع پائیزه آن که به خاک بسیار غنی احتیاج دارد در پائیز کاشته می شود . گلهای اD3فناج برنگ سبز کمرنگ می باشد .
اسفناج چون درای مواد غذایی فراوانی است کشت آن امروز در تمام نقاط دنیا معمول است .

تركيبات شيميايي

اسفناجاز نظر داشتن ویتامین B3 بسیار غنی است و بنابراین داروی مهمی برای برطرفكردن بیماری پلاگر است .( پلاگر یک نوع بیماری است که بعلت کمبود ویتامین B3 در بدن تولید می شود و نشانه های ضعف بدن ، تشنج ، اختلال در دستگاههاضمه و بوجود آمدن لکه های قرمز روی بدن است .)
ضمنا در اسفناج مقدر زیادی آهن ، ید ، لسیتین ، کلروفیل ، کاروتن ، اسید اگزالیک و اسید ارسنیک وجود دارد.

خواص داروئي

برگ اسفناج از نظر طب قديم ايران كمي سرد و تر است و برخي عقيده دارند كه متعادل است يعني نه سرد است و نه گرم .
1) برگ اسفناج منبع غني ويتامين A ، B3 ، C و آهن و پتاسيم مي باشد .
2) بدن را قليايي مي كند .
3) خنك كننده است و براي پائين آوردن تب مفيد است .
4) ورم روده كوچك را رفع مي كند .
5)براي ورم ريه مفيد است .
6)ملين است و يبوست را برطرف مي كند .
7)براي لاغر شدن و وزن كم كردن مفيد است .
8) اسفناج بدليل داشتن ماده اي بنام اسپيناسين هضم غذا را تسريع مي كند . اين ماده باعث تحريك معده و ازدياد ترشحات آن مي شود .
9) خوردن اسفناج در رفع تشنگي موثر است .
10)براي از بين بردن ورم و درد گلو مفيد است .
11) براي رفع سرفه هاي خشك برگ اسفناج را با حو پوست كنده و روغن بادام بپزيد و بخوريد .
12)آش اسفناج با گشنيز براي سردردهايي كه ناشي از سوء هاضمه و §ختلال دستگاه گوارشي است مفيد مي باشد .
13)اگر آش اسفناج را ب آب ليمو و سماق و يا آب غوره بخوريد سردردهاي ناشي از اختلال كيسه صفرا را برطرف مي كند .
14) خوردن اسفناج از سطان جلوگيري مي كند مخصوصا دس افرادي كه به مصرف الكل و سيگار دست دارند .
15)حقيقات دانشمندان نشان داده است كه اسفناج در پيشگيري سرطان روده بزرگ ، معده ، پروستات ،‌حنجره و رحم موثر است .
16)اسفناج كلسترول خون را پائين مي آورد .
17)بهترين دارو براي كساني است كه مبتلا به كم خوني هستند .
18) اسفناج مانند جارو روده بزرگ را تميز مي كند .
19)ترشحات لوزالمعده را افزايش مي دهد .
20)اسفناح سبزي مفيد براي تقويت اعصاب است .
21)اسفناج پته براي رفع بيماري آسم و گرفتگي صدا بسيار موثر است .
22)رماتيسم و نقرس را درمان مي كند .
23)براي زياد كردن شير در مادران شير ده موثر است .
24) سابقا نوعي شربت از اسفناج تهيه شد كه در معالجه خونريزيها و كم خوني از آن استفاده مي كردند .
25) تخم اسفناج ملين و خنك كننده است .
26)تخم اسفناج براي برطرف كردن ورم كبد و يرقان مفيد است .
27)اسفناج تعداد گلبولهاي قرمز خون را افزايش مي دهد .
28) اسفناج چون داراي كلروفيل است عضلات روده را تحريك كرده و تخليه مدفوع را آسان مي كند .
29) اگر كسي مبتلا به حبس البول يعني بند آمدن ادرار است مي تواند با مخلوطنصف فنجان آب اسفناج اين ناراحتي را درمان كند . با همان مقدر روغن باداميا روغن زيتون مخلوط كرده و باو بدهيد .
30)اسفناج را در سالاد خود بريزيد و ميل كنيد .

خواص ضدسرطاني:

طبق نظر اغلب دانشمندان، اسفناج از گیاهانی است كه ظرفیت ضد سرطانی آنخیلی بالاست و برای پیشگیری از ابتلای به سرطان، به سلطان گیاهان معروفاست. بنابراین اشخاصی كه سال ها اعتیاد به مصرف سیگار و دخانیات داشته اند،از نظر این خاصیت باید به خوردن اسفناج توجه خاص مبذول دارند. اسفناج كهاز سبزی های دارای رنگ سبز تیره است،همراه با هویج در صدر لیست خوراكی هایضد سرطان جای دارد و طبق تحقیقات دانشمندان در كاهش میزان ابتلای به سرطانموثر است، به خصوص در پیشگیری از سرطان های روده،  ركتوم، معده ، مری  و به ویژه سرطان ریه  نقش مهمی دارد.

مطالعاتعلمی نشان می دهد، اشخاصی كه در حد بسیار كم و به ندرت از سبزی های به رنگسبز تیره( كه دارای مقدار زیادی كاروتینوئید هستند و در این گروه اسفناجدر صدر آنها قرار دارد ) می خورند، حتی معتادین به دخانیات، خیلی كمتر ازدیگران در معرض این خطر قرار دارند.

در هر 10 مورد از 11تحقیق علمیكه در مورد سرطان ریه به عمل آمده است،حقایق فوق تایید شده است.از جمله،تحقیقاتی كه توسط نسج شناسان دانشگاه تگزاس به عمل آمده نشان می دهد كهخوراكی های دارای ماده كاروتن به طور موثری در نجات معتادان به دخانیاتازسرطان دخیل است.

اسفناجكه از سبزی های دارای رنگ سبز تیره است،همراه با هویج در صدر لیست خوراكیهای ضد سرطان جای دارد، به خصوص در پیشگیری از سرطان های روده، ركتوم،معده، مری و به ویژه سرطان ریه نقش مهمی دارد.

دانشمند دیگریازمحققان دانشگاه جان هاپكینز در تحقیقات خود نشان می دهد، اشخاصی كهمقدار بتا كاروتن خون آنها زیاد است، در مقابل ابتلای به سرطان بسیار مقاومتر از سایرین هستند.

مقدار كاروتینوئید در اسفناج خام 26 میلی گرمدر هر 100 میلی گرم می باشد، در حالی كه در هویج خام، مقدار بتا كاروتنبیشتر از اسفناج است( بتا کاروتن یکی ازکاروتینوئیدهاست). بتا كاروتن مادهقطعی موثر ضد سرطان است، ولی با این حال مواد كاروتینوئید موجود در اسفناج،عملا نقش بسیار موثری در این ماجرا دارند. به علاوه اسفناج دارای مقدارزیادی كلروفیل است كه آن هم از مواد ضد سرطان است .

عده ای ازدانشمندان خاصیت ضد سرطانی بودن كلروفیل را به دلیل نقش آن در متوقف كردنیا كند كردن جهش های سلولی می دانند كه از این طریق از شروع سرطانی شدنسلول ها جلوگیری می کند.

طی مطالعه ی علمی كه دانشمندان در ایتالیابه عمل آورده اند ، مشاهده شده كه اسفناج قدرت چشم گیری در متوقف نمودن پیشروی یكی از قوی ترین عوامل سرطان زا، به نام نیتروزامین دارد و بین چندماده ی غذایی نظیر هویج  ، گل كلم  ، كاهو  و تمشك ، عصاره اسفناج خام در مقابله با نیتروزامین قدرت بیشتری نشان داده است .

دانشمندانژاپنی در سال 1969 نتیجه تحقیقاتی را انتشار دادند كه در آن آمده است،اسفناج در كاهش كلسترول خون در جانوران اثر زیادی نشان داده و در مطالعاتدیگری متعاقب آن دریافتند كه برگ اسفناج موجب تسریع تبدیل كلسترول بهكوپروستانول در بدن می شود كه بعدا این ماده دفع خواهد شد .

البته توجه کنید که : مصرف مقادیر زیاد اسفناج در رژیم غذایی برای بهره گیری از خواص فوق و سایرخواص آن، مستلزم مشاوره با پزشك و كارشناس گیاه درمانی است، زیرا ممكن استخوردن اسفناج برای برخی افراد به علل خاص فیزیولوژیكی معارض با برخیاختلالات جسمی باشد .

مضرات
اسفناجبعلت داشتن اگزالات براي بيماران مبتلا به ورم مفاصل و سنگهاي كليه ومثانه مناسب نيست ضمنا آنهائيكه سرد مزاج هستند بايد اسفناج را با ادويهگرم نظير زنجبيل و هل ميل نمايند .

---------------------